Lieve of beste E.,
Dank voor je brief.
Dat je mij niet als schrijver kent, moet je niet jammer vinden. Je kunt alles nog inhalen en je hebt niks gemist. Binnenkort verschijnt er een boekje met de honderd bekendste Nederlandse schrijvers van deze tijd die praten over hun lievelingsboek. Ik zit niet bij die top honderd. Geeft niet. Ik schrijf toch voornamelijk om mijn ouders, vooral mijn vader te laten zien dat ik wat kan maar die zijn al geruime tijd dood. Natuurlijk wil je als auteur “gekend” worden en streef ik er niet naar om onbekend te blijven. Maar blijkbaar dien ik te constateren dat mijn kwaliteit ondermaats is in de ogen van de heren die over de recensies en zo gaan, al vind ik zelf uiteraard dat ik elke dag gelauwerd moet worden. Nee, ik vis niet naar complimentjes maar ook niet naar vernederingen; naarmate de jaren verstrijken zie je dat de beoordeling van de schrijfkunst onderhevig is aan mode. Nu is sciencefiction weer in. Vermoedelijk omdat we leven in een sciencefictionachtige tijd. Aan de vooravond van de computer was sciencefiction ook populair. Wie kent ze nog: Philip K.Dick en Frank Herbert, J.G. Ballard, Heinlein en Clarke, en natuurlijk Isaac Asimov. (Iedereen kent hem nog wel maar hij wordt niet meer gelezen. Hij was bekend doordat hij de wetten van de robotica formuleerde - ik pluk ze even van Chat:
Een robot mag een mens geen letsel toebrengen, en mag ook niet door niets te doen toelaten dat een mens letsel oploopt.
Een robot moet bevelen van mensen gehoorzamen, behalve als die in strijd zijn met de Eerste Wet.
Een robot moet zichzelf beschermen, zolang dat niet in strijd is met de Eerste of Tweede Wet.
Later voegde Asimov de Nulde Wet toe: Een robot mag de mensheid geen schade toebrengen, en mag ook niet door niets te doen toelaten dat de mensheid schade oploopt. Die wet staat boven de andere drie.” Tot zover Chat.
Straks komen weer de spookverhalen of de experimentele romans, of er komen AI-novels. Die zijn er al, weet ik.
Ik mag graag op markten en in antiquariaten naar boeken zoeken en ik word dan wat droevig als ik geschriften zie van mijn helden die vroeger bekend waren en nu als winkeldochters uitgeput tegen elkaar hangen. Reve, Biesheuvel, Boon, Campert, Carmiggelt - ze worden door een kleine elite van liefhebbers gelezen, maar spelen in onze cultuur geen rol meer. Zelfs Couperus niet, hoewel je over hem nog wel eens wat leest. Nederlanders houden niet echt van de muzen. Grunberg schrijft wel veel en is regelmatig op het scherm, maar “men” debatteert niet over zijn opvattingen, zelfs niet over die van Bas Heijne of Ilja Pfeijffer, of over wie dan ook. Als Grunberg een boek heeft geschreven komt hij in ALLE programma’s waar men iets aan boeken doet. Het is hem gegund, al ben ik er stikjaloers op, maar daarna is het stil. Hetzelfde geldt voor Conny Palmen. Wat weet je nog over het engagement van de boeken van Pfeijffer? En noem eens de laatste titel van het boek van Bas Heijne? Maar ik sluit niet uit dat het aan mij ligt. Wie weet zijn er nu jongeren die ’s avonds in het cafe of op hun studentenkot bij elkaar komen en discussiëren over Oroppa van Safae el Khannoussi, of over Welkom in het rijk der zieken van Hanna Bervoets, of over Drift van Bregje Hofstede. De gesprekken, de essays, de polemieken daarover zijn mij misschien ontgaan. Wellicht tien minuten op de radio. Of zes minuten op de televisie. Meer is het nooit. In mijn omgeving waren onlangs de drie boeken van de familie Heerma van Voss onderwerp van roddel en achterklap omdat wij wijlen Vader Arend Jan en de zoons Daan en Thomas en hun moeder kenden die alledrie een boek hebben geschreven over hetzelfde onderwerp: Arend Jan dus. Je hebt niets aan die roddels maar ze zijn smakelijk; literaire roddels zijn de bonbons van de literatuur, meestal aardiger dan de boeken.
Dus lees mijn boeken, lieve E. En laat weten wat je ervan vindt. Moge deze brief je enig plezier verschaffen en schroom niet me meer te schrijven. Ik sta gewoon in het telefoonboek. En u mag mij ook een bezoek brengen. Het adres is: Bijlmerbajes. Blok H. C.33.
Kort verhaal
Broertje
Joyce zat in een portiek naast haar broer en probeerde niet in slaap te vallen.
Maar toen ze wakker schrok was hij verdwenen. Ze vloekte. Ze begon te lopen en vond hem uiteindelijk in het park.
“Heb je het koud?’’ vroeg ze.
Hij zei niks.
“Wat wil je?’’ vroeg ze.
“Geld.’’
“Ik ga je geen geld geven.’’
“Ik wil nu een sigaret. Nu!’’
Ze pakte haar tasje, waar een nieuw pakje sigaretten in zat, en gaf hem er één.
“Vuur.’’
“Je moet me niet commanderen, Frank. Waarom zeg je niet gewoon dank je wel, Joyce.’’
“Dank je wel, Joyce.’’
“Waarom gaan we niet naar tante Jelli?’’
Ze hoopte dat hij zou moeten glimlachen om tante Jelli, wat een verwijzing was naar de Jellinek-kliniek, waar hij al eens gezeten had.
“Ik wil de nek breken van tante Jelli!’’
Nu lachte Joyce. Ze vond het zelfs knap van hem dat hij nog iets woordspelerigs wist te zeggen.
“Ga met me mee,’’ zei ze.
“Waarom geef je me geen geld?’’
“Dat weet je.’’
“Als je me geld geeft, ga ik naar … dinges.’’
“Als je daar binnen bent, zet ik honderd euro op je girorekening.’’
Waarom deed ze dit bijna elke dag? Toen ze nog een verhouding had met Esther zei die dat het haar schuldgevoel was.
Maar het was haar broer en haar ouders leefden niet meer.
“Ik wil dat geld nou,’’ zei hij.
“Krijg je niet.’’
“Sodemieter dan maar op, kankertrut!’’
“Ga mee naar de Jellinek!’’
Ze stond op en liep weg. Hij liep moeizaam achter haar.
“Je bent een klotetrut dat je mij geen geld geeft. Je houdt niet van me. En dat kan me niets schelen, want ik hou ook niet van jou. Ik haat je. Ik haat je met alles wat in me is. Ik hoop dat je met een mes tussen je tieten wordt gevonden! Geef me geld.’’
Ze liep van hem weg.
“Geef me dan je sigaretten… Je hebt nog een heel pakje. Geef!’’
“Je kunt geld en sigaretten krijgen als je meegaat.’’
Maar hij ging niet mee en liep scheldend weg.
Eenmaal thuis stopte ze de afwas in de machine, deed de was, stofzuigde de kamer en eenmaal klaar zag ze dat het half één in de nacht was en besloot toch Esther te bellen.
“Ik ben niet alleen, love. En eigenlijk moet je me niet meer bellen,’’ zei Esther.
“Ik kan er niet meer tegen. Ik ga het opgeven.’’
“Dat moet je zeker doen. Ik heb echt geen tijd. Je moet me niet meer bellen.’’
“Je hebt opgenomen.’’
“Ja, ik… als jij belt… Maar ik ga nu ophangen. Het is laat.’’
“Ik hou nog van je.’’
“Dag Joyce.’'
De column van Koos
