Herdenk

Was het een wens, belofte of een eed

Ik heb 7 oktober niet herdacht.
Ik kon het niet.

Ik moest er namelijk voortdurend aan denken. Voortdurend. Zoals golven aan de kust keerde steeds terug wat ik wilde stoppen. Voortdurend.

Voor mijn geestesoog druppelde voortdurend bloed.
Ik hoorde voortdurend hulpeloosheid, terwijl ik de stilte had opgezocht.
Er waren voortdurend huilende kinderen die nooit meer zullen huilen.

Ik moest nadenken over de woorden ‘nooit meer’.
‘Nooit meer!’
‘Nooit meer?’

Was ‘nooit meer’ een wens tegen beter weten in? Of was het een belofte, een eed?

Er ontwikkelde zich woede.

Woede is soms het enige medicijn tegen machteloosheid, maar kan ook leiden tot machteloze woede. En die kan ernstige bijwerkingen hebben, aldus de bijsluiter.

Het vreet aan taboes.
Je krijgt zin in wraak, in geweld.
Woede zorgt langzaam voor moreel bederf. Je krijgt daardoor de trekken van de vijand. Het kan dodelijk zijn.

‘Nooit meer!’

Misschien hebben die dwanggedachten over agressie en geweld zin. Ze bieden namelijk tevens uitzicht op een land in de verte dat men Vrede noemt. Daar is trouwens iets vreemds mee aan de hand: het bestaat nooit lang, eerder kort.

En als je het ziet, is het vaak bevochten.
De aarde van Vrede bestaat uit bloed, tranen, dood.
En toch is Vrede de hemel op aarde.

Het heeft de vorm en de spanning van een zeepbel.
Het zweeft rond.
Grijp er niet naar, blaas er niet naar, bekijk het alleen.

Zelfs het vermoeden van een kind dat oorlog meemaakt, kan die bel laten knappen. In Vrede kan en mag geen woede wonen, maar die zal er wel proberen een plaats te veroveren.

Ik heb 7 oktober niet herdacht.
Ik kon het niet.

Ik probeerde te bedenken waarom we willen herdenken.

We herdenken om onze moraal weer scherp te slijpen.
We herdenken om de gestorvenen een kort moment te laten voortleven.
We herdenken omdat zij dan nog even in onze geest bestaan. We kunnen hen dan nog even horen praten, fluisteren, lachen, huilen en zwijgen.
We herdenken om onszelf te troosten.

Maar ik kon 7 oktober niet op 7 oktober herdenken.
Het is een dag waarop ik me alleen wilde voelen.