Frontchirurg
Aflevering 11, Het geheim van de psychiater
11
Toen ik in Kyiv was, hadden we het geluk dat er een echt massagraf was ontdekt waarvoor de Russen verantwoordelijk waren. Dertig mensen. Uit een piepklein dorp. Vrouwen, mannen en kinderen van alle leeftijden. Ze hadden al zeker twee maanden onder de grond gelegen. We moesten monsters, foto’s en video’s nemen die als bewijs moesten dienen voor als de Russen voor het Internationaal Gerechtshof te Den Haag zouden komen. Dat zou volgens mij nooit gebeuren. Oorlogsmisdaden worden namelijk snel vergeven; een enkele schlemiel zouden ze misschien veroordeeld krijgen, de grote jongens werden beschermd door grote jongens, die werden beschermd door grote jongens die werden beschermd door grote jongens. De rest, ja - wat moesten de rechters daarmee? Als ze al werden veroordeeld, worden ze in hun eigen land tot held uitgeroepen. Dat kost niets, en de hele familie, inclusief de gevangenen, is blij.
Het internationale recht
Is een Gordiaanse vlecht
Tegen de tijd dat de knoop is ontward
Gaat een nieuwe strijd van start
De straffen worden dan weer overbodig.
Want wij hebben de oude vijand nodig.
Een gedichtje van mijn vader.
Vertaling van mij!
-
Margareth wilde niet vertellen, nadat we alles wat in het massagraf had gelegen hadden gecatalogiseerd, waar ik precies moest werken en wat ik moest doen. Ik vreesde dat ik reisleidster moest worden voor al die Nederlandse delegaties die Kyiv bezochten.
Ze liet me in het ziekenhuis wat rondlopen.
Veel vrouwen, moeders, ouderen, want de jongeren waren naar het front. Ik was benieuwd wat ze mankeerden.
Ik ontmoette de psychiater. We hadden een leuk gesprek.
‘’Wat zijn zo de klachten hier?’’ vroeg ik.
‘’Hoezo?’’
‘’Ik was nieuwsgierig. Misschien kom ik in dit ziekenhuis werken.’’
‘’Hoezo?’’
‘’De generale staf heeft dat gevraagd. Margareth…’’
‘’Hoezo?’’
‘’Ik was al lang aan het front.’’
‘’Hoezo?’’
Ik besloot mijn mond te houden. Psychiaters houden namelijk van een geheim dat in je hersens verstopt zit en waardoor je gaat verkrachten, moorden, eigenaardige fobieën hebt, je moeder haat, met je vader naar bed wil en geen verklaring hebt voor je eenzaamheid.
We stonden zwijgend tegenover elkaar. En opeens zei hij: ‘’Welkom, de dood, kwam vandaag om kwart over zes vanmorgen.’’
‘’Hoezo?’’ vroeg ik.
‘’Om zes uur viel er een raket, dus om kwart over zes kwam de dood hier… Een oudere man die geweigerd had naar de schuilkelders te gaan.’’
‘’Hoezo?’’
‘’Dat is het ergste… Die ouderen die het verdommen om de trappen af te lopen en naar de metro te gaan om te schuilen.’’
Hij leek echt geroerd.
‘’En jouw werk?’’ vroeg ik.
‘’Antidepressiva, slaappillen en doorverwijzingen naar de cardioloog, de maagdarmspecialist en de dermatoloog. Oorlog veroorzaakt heel veel allergieën. Als ik weet hoe dat komt ga ik erop promoveren.’’
‘’Oorlog jeukt.’’
‘’Men wil zich dood krabben.’’
‘’Men wil zich de ogen uit z’n kop krabben.’’
-
Terug in de operatiekamer voor Operatie Margareth.
Het zagen van de benen die mij ooit hadden omklemd, zou me redelijk makkelijk afgaan. Ik had alleen constant die ene vraag in mijn kop die als een tor door mijn hersens heen en weer liep.
Waarom liet ik Margareth niet sterven?
Was dat omdat ik een eed had afgelegd? Ach, die eed. Daar kon je een poedertje van draaien en een pil van maken en inslikken als je last had van een moraal waar je misselijk van werd.
Zagen, zagen, wiedewiedewagen.
Piet kwam thuis om een boterham te vragen.
Moeder was niet thuis.
Vader was niet thuis.
Piep, zei de muis in het voorhuis.
Eigenlijk was ik Piet. Piet die niemand ziet. Piet Verdriet. Piet die huis en haard verliet. Piet Gevoelsgraniet. Piet dynamiet. Piet bandiet.
Moeder was vader, en niet thuis.
Vader was dood, en niet thuis,
Piep zei de rat in ons veldhospitaal.
Zagen, zagen… Op de vingers gekeken door zusters en broeders. Ik zaag het leven weg, zagen als straf, zagen waardoor ik een mens minder maakte; ik zaagde om haar hart heen. Kom op hart, stop, mantraade ik. Waarom wilde ik deze vriendin behouden, terwijl ze mij in gevaar had gebracht, omdat zij rijk wilde worden. Zagen, zagen, aanslagen, aangeslagen, ziekenwagen, donderjagen, welbehagen, verslagen. Verslagen. Verslagen verslagen. Slagen slachtpartijen? We verslaan slachtpartijen in verslagen.
Verslagen.
Het was doodstil in de operatiekamer.
Iedereen keek naar monitoren. De piepten als muizen en gaven de stilte een ritme.
In de bol geslagen, ondervragen.
Hoe luid wordt het laatste uur geslagen voor hen die het levenslicht zagen. Levenslicht. Duister. Ontluister! Ontluisterend.
In rijm en ritme proberen het onbegrijpelijke met elkaar in verband te brengen. Maar er is geen samenhang, verdomme nog aan toe.
‘’Ze mag niet dood…,’’ piepte haar viersterrenmuis.
Alleen ik wist waarom ze dood wilde.
-
Maar zover zijn we nog niet in dit verhaal.
-wordt vervolgd -