Ach lief gebarsten kraaitje,

Je treft me wel op een slecht moment. Ik loop constant door een donkere en vervuilde wolk. Ik kan slecht zien en ben behalve mijn humor mijn analytisch vermogen kwijt.

Ook mijn hersens moeten ergens liggen want ik kan ze niet meer vinden. Toch zal ik proberen je te antwoorden.

Mijn kennis over de liefde is gering, zoals je weet. Maar ik denk dat niemand enige nuttige kennis over dit merkwaardige fenomeen heeft. Door je vragen in je brief heb ik (dus) de laatste dagen veel nagedacht. (Dat hielp overigens niet tegen neerslachtigheid.) Waarschijnlijk dacht je: hij is oud, heeft veel gemaakt en weet er iets van.

Toevallig ben ik de verkeerde persoon voor dit onderwerp.

Toen ik op mijn zestiende verliefd was op S. vroeg ze mij ook, terwijl we luisterden naar The Beatles (“If I fell”): “Wat denk jij dat liefde is?’’ Ik antwoordde toen: “Liefde is gelijk aan verlangen.’’ Was ik werkelijk wijs, of speelde ik wijs te zijn? Gek genoeg denk ik nu nog dat liefde verlangen is, of beter: een staat van constant verlangen. “Bedoel je niet verliefdheid?’’ vroeg S. Ik schudde mijn hoofd: “Nee,’’ zei ik, “ik verlang naar jou en ben verliefd op je. Maar als het tussen ons aan zou zijn, zou ik constant naar je verlangen.’’

Lief hè?

Een korte tijd hadden we wat, maar daarna verliet ze mij. Mijn verlangen bleef. De liefde bleef, kortom. Ach die lieve Sas. Ze is nu dood, maar we hebben jaren later nog een keer samen gegeten. Ze had kanker gehad, maar was toen in remissie. We spraken weer over de liefde. Ze had toen een leuke vriend. Ze vond mijn “Liefde is constant verlangen” maar een mager regeltje. Het was zoveel meer. Ze vond zorg liefde, aandacht liefde, je met z’n tweeën één voelen liefde en vriendschap liefde, “misschien is vriendschap wel meer dan liefde, meer dan wat jij onder liefde verstaat.” Ik zei: “Met je vriend ga je niet naar bed.’’ Ze haalde haar schouders op. “Ach…’’

Ik was op dat moment getrouwd met M. of ik had een verhouding met J., dat weet ik niet meer. Ik wist in die tijd niet wat liefde was. Ik schreef daar ooit een boekje over met de titel: “Ik weet niet meer wat liefde is.’’ Al met al: ik vind het woord te klein voor de grootte van het begrip. Maar zelfs als het een woord zou zijn met alle letters van het alfabet zou het nog te klein zijn, naar te weinig verwijzen en altijd verdriet en geluk in gelijke mate veroorzaken zonder dat we precies weten waarom.

Tegenwoordig weet ik wel wat liefde is en blijf ik bij de stelling die ik had toen ik zestien was: liefde is een staat van constant verlangen. En het verlangen is een macht die steeds groter en sterker is dan je zelf denkt. (Neem me niet kwalijk dat ik hier zo onromantisch over schrijf, maar je stelt me ook van die onhandige vragen. Niet liefde is mijn thema. Geen liefde is dat.)

Soms denk ik dat Verlangen de enige God is waarin ik geloof. Verlangen drijft mij voort en houdt me tegen. Verlangen zorgt tevens voor zorg en vriendschap, voor twee is gelijk aan één, maar het veroorzaakt ook lijden. Krankzinnig lijden! En het is een lijden dat kan leiden tot krankzinnigheid.Verlangen is de diamant van ons gevoelsleven. Het licht komt er via vele facetten in, en gaat er zo ook uit, maar het is net of het in de steen behouden blijft. Verlangen heeft helaas eveneens veel vijanden: de jaloezie, de lafheid en de ouderdom bijvoorbeeld. En de schoonheid. Er is niets wat van schoonheid kan winnen. Schoonheid is een vernietigende kracht. Schoonheid wint het bijvoorbeeld van goedheid. Ik zal je wel een keer vertellen hoe dat precies zit. Daar ben ik toevallig wel specialist in. Ik wil maar zeggen dat als je werkelijk van iemand houdt, als je werkelijk liefde voor iemand voelt, dan kost het je geen moeite offers te brengen. Offers ja. Maar ach, soms weerhoudt je lafheid je ervan om offers te brengen. Dan moet de ander misschien meer offers brengen. Is dat rechtvaardig? Liefde en rechtvaardigheid gaan nooit samen.

Wil je deze brief in godsnaam aan niemand laten lezen? (Ik heb nu koorts, geloof ik.) Het is dat je me die vragen stelde, en ik ben een sentimentalist en momenteel neerslachtig en verdrietig. Er gebeurt te veel in mijn leven wat ik eigenlijk niet aankan. Gek is dat. Jij hebt zielepijn en ik heb ook zielepijn, maar van geheel andere aard. Ik weet niet of de ziel bestaat, maar als hij bestaat heeft hij misschien wel de koorts die ik voel.

Ik ben trouwens bang voor mijn verlangen. Jij ook? Je zou nu kunnen vragen: “Waarom ben je bang voor je verlangen?’’ Ach, er zijn namelijk zoveel zaken waar je naar kan verlangen om de zielepijn te dempen: naar liefde, naar de dood, naar vroeger, naar de toekomst… Alles even eng. De dood misschien nog het minst.

Je ziet, ik ben een slechte raadgever. Als ik jou was zou ik gewoon in die trein van het verlangen stappen. Er kan pas iets gebeuren als je oud en ziek bent, zoals ik. Verlang en breng offers! Geluk komt bij toeval en in kruimels.

Theohond Huilman

Leave a comment

Subscribe now

Kort verhaal

Wens

Het was op een terras in Perugia. Ze dronken witte wijn en de sfeer was vredig. De zon leek speciaal voor hen even stil te staan voordat hij zou zakken. Hij keek haar aan en toen zij hem in de ogen keek zei hij: “Ik zou het fijn vinden als je, wanneer alles achter de rug is, een nieuwe leuke man zocht.’’
“Waarom moeten we daar nu over praten?’’
“Omdat ik me nu, gek genoeg, goed voel. En ik weet dat het niet lang meer gaat duren.’’
Ze wendde haar hoofd af met een korte ruk alsof ze door iets werd gestoken en zei: “Onzin! Onzin! Ik wil niks. Je bent nog niet dood.’’
“Jij bent nog betrekkelijk jong.’’
Hij glimlachte om haar niet te laten merken dat hij gek werd van jaloezie op de man die er helemaal niet was.
“Er is nog van alles mogelijk…,’’ vervolgde hij, “ik bedoel, ik heb je misschien te weinig liefde kunnen geven, maar jij hebt nog een een eind te gaan. Je bent gezond, knap, de mooiste vrouw die ik ooit heb gezien en… Het lot heeft…’’
“Hou op! Hou op met deze sentimentele onzin!’’
“Het is geen onzin. Het is een wens van mij!’’
“Ik wil dit soort wensen niet horen!’’ De zon besloot onder te gaan om haar woede niet te heet te laten worden.
Hij haalde zijn schouders op. Waarom had hij het ook gezegd? Misschien wel juist omdat hij zo jaloers was. Om als het ware zijn donkerste gedachte - namelijk dat zij gelukkig zou zijn met een ander - te overschreeuwen. Of te bezweren.
Opeens zei ze: “Je zegt het alsof het een geschenk van jou aan mij is… neem maar een ander… maar ik vind dat onaardig van je. Het is geen geschenk. Je schetst nu al de wereld als je dood bent. Daar weet je niets van… Misschien wil ik wel nooit meer een man. Misschien wil ik er wel twintig of elke dag één. Misschien wil ik wel de ene man die ik nooit heb kunnen krijgen, maar nu wel…’’
Alle zinnen die ze uitsprak deden hem pijn, ze waren ook als straf bedoeld, en het was zijn eigen schuld. Wilde hij nog over zijn graf heen regeren? Wat wilde hij van haar horen?
“Laten we geen ruzie maken,’’ zei ze.
“Nee.’’
Ze zwegen. Ze keken naar de mensen op het plein. Een jongetje liep met een voetbal onder zijn arm en kon zich niet beheersen. De bal viel zogenaamd op de grond en hij gaf er een kleine schop tegen. Hij raakte niets.
“Wat ik echt wil… is hier volgend jaar weer zitten,’’ zei ze.
“Dat zou ook mijn liefste wens zijn,’’ zei hij.
“En als dat niet lukt, wil ik hier nooit meer heen,’’ zei ze. 

Leave a comment

De column van Koos

Verborgen verleider: Steeds meer enthousiaste reacties over De Trip van Ferdinand Hania en De huilende gorilla.

Share

Ha M.J.

Het spijt me, maar ik denk echt dat de meeste mensen een waardeloos leven leiden. Ik zelf ook.

De meesten hebben misschien wel een religie, of enig bewustzijn van goed en kwaad, maar die zaken zijn als het erop aankomt allemaal vloeibaar, licht als lucht en onderhevig aan mode.

Ik heb de schrijver Gerard Reve toen ik bij hem in Machelen (B) was, het volgende gedicht horen voordragen: Scheppend kunstenaar:

“Naarmate ik ouder word,

wordt, wat ik schrijf, hoewel fraaier verwoord,

steeds enkelvoudiger van inhoud:

Liefde (of geen liefde),

en ouder worden,

en dan de Dood.”

Een gedicht als goede wijn - het wordt met het jaar mooier. In die zes regels schuilt een waarheid die je misschien pas opmerkt als je zelf wat gerijpter bent. Inderdaad: het gaat om liefde of geen liefde… en dan de dood.

Al die mooie idealen die we hebben, die keur aan religies die ons van alles voorschrijven, de waanzinnige regels waarover we ons opwinden, “alles is ijdelheid” merkt de Bijbel terecht op. We verraden onze buren en kinderen meteen als het ons uitkomt. En zelfs als we ons laten voortdrijven door altruïsme, is dat meestal in een mantel van schuldgevoel die ons egoïsme goed gekleed verbergt.

Vandaag heb ik weer achter mijn computer doorgebracht, tevergeefs starend naar het scherm. Ik wil nog heel graag een paar boeken schrijven, waaronder een boek met verhalen van en over mijn vader en moeder. In de trant van Het kaartspel Maar het lukt me nu niet. De stomme neerslachtigheid verlamt mijn pen en dus ook mijn computer. Het is of, ergens op de achtergrond, dood en mislukking mij uitlachen. (“Alles is tevergeefs geweest, Theodor. Hahaha. Maar het duurt niet lang meer, hoor. Hahaha!’’). Waarom ze lachen, weet ik niet. Waarschijnlijk om mij te pesten. (Vroeger zou ik hebben gezegd: “Ik pest gewoon terug.’’ Maar daar heb ik momenteel de kracht niet voor.)

Die normen en waarden… vorige week vierden mijn dochter en ik dat mijn moeder 101 zou zijn geworden. Zij kwam gestoord uit het kamp, maar heeft zichzelf volgens mij genezen met “harde” ironie. Op haar tachtigste speelden zij en ik mee in een docudrama van Theo van Gogh. (“Hoe ik mijn moeder vermoordde.”) Mijn moeder, die toen tachtig was, en Theo… wat een mooi koppel was dat. Theo gedroeg zich of hij mijn moeder wilde verleiden en zij vond dat natuurlijk heerlijk. “Wat zie je er weer mooi uit, Koks,” zei Van Gogh. (Mijn moeder heette Koks.)

“Dank je, jij bent ook nog zeer aantrekkelijk. Je moet wel zorgen dat je voldoende eet, hoor.’’ (Theo was nogal dik in die tijd.)

Ik weet tot op de dag van vandaag niet of m’ n moeder het nou meende of niet. Toen ik eens met liefdesverdriet bij haar kwam, zei ze over m’n meisje: “Het was een heel leuk kind, echt een heel leuk kind, ik was erg benieuwd wanneer ze eens ging praten.’’

Ach, leefde ze nog maar. Ze hield nogal van een drankje. Vooral jenever. Ik heb haar regelmatig naar bed moeten begeleiden. In haar testament had mamma laten vastleggen dat op haar crematie iedereen recht had op ijskoude jenever. Jezus wat hebben we toen gedronken. En Theo kwam met het allergrootste boeket rozen aan - voor op de kist - en toen ik vroeg: “Waarom?’’ zei hij: “Ik ga altijd naar de begrafenissen van mijn hoofdrolspelers.’’

Hoe zou mamma op mij nu reageren?

“Nou zeg, in het kamp was jij al dood geweest.’’

“Nou, ik voel me echt klote, mam.’’

“Maar er zit bij jou altijd een gedeelte aanstellerij bij.’’

“Nee mam, ik stel me niet aan.’’

“Ach, elke man stelt zich aan. Je vader stelt zich ook zo aan. Je vader ook heel erg. Ik heb nog nooit een man ontmoet die zich niet aanstelt. Dat komt omdat mannen orang oetangs zijn. Die slaan zich voortdurend op de borst, ook al hebben ze niets gepresenteerd.’’

“Okee, ik stel me aan.’’

Wat zou ik nu graag met haar praten.

Leidde zij een waardeloos leven?

Zij leefde voor haar kinderen en haar man. Als je die ambitie hebt, heeft ze geen waardeloos leven geleid. En mijn vader? Die leefde voor zijn familie nadat hij door de oorlog alles had verloren wat hem lief was: Indië, zijn vader, zijn beste vriend, zijn werk. Daarnaast was zijn studie Indologie waardeloos geworden. Hij deed in zijn vrije tijd vrijwilligerswerk voor zielige kinderen, maar aan hem kleefde en plakte mislukking. Hij hield oprecht van mijn moeder, van de honden en minder van ons (hij begreep zijn kinderen niet) en hij hield nog minder van het leven (dat hij nog minder begreep dan zijn kinderen). Existentiële vragen bleven hem bezighouden: Bestaat God? Zo ja, waarom moest mijn vader dan vermoord worden, die niets had gedaan? Waarom was ik bijna dood? Waarom moesten mijn vrouw en kind bijna sterven? Antwoorden bleven uit. Hij was een strenge, lieve, maar in alles teleurgestelde man. Ik heb zijn uiterlijk en iets te veel van zijn innerlijk. Ik had graag meer van mijn moeder gehad. (Gelukkig zit mijn moeder verstopt in mijn dochter.) Hebben mijn vader en moeder een waardevol leven geleid? Moeder wel, al was haar doodsstrijd verschrikkelijk. Mijn vader kreeg een hartaanval en was in een keer dood. Ik denk dat ik ook zo sterf. Als ik hem destijds zou hebben gevraagd: “Pap, wat voor cijfer geef jij je leven?’’ dan denk ik dat hij uit beleefdheid en piëteit jegens mijn moeder zou hebben gezegd: ‘’Een zeven,’’ maar graag een drie of een vier had ingevuld. Hoewel… die liefde voor mijn moeder… Hij begreep dat het leven geen waarde had. Dat waarde een illusie is, iets wat je jezelf wijs maakt, een vorm van welbewuste naieviteit. Maar mijn moeder die zijn hand vasthield toen hij ziek was…

“Is liefde geen illusie, Theodor?’’

Ik dacht vroeger van wel, maar daar kom ik op terug. Ik weet ondertussen wat liefde vermag, maar ik hou het geheim. Dat doe ik om een aantal redenen: het ontbreekt mij aan het juiste vocabulaire om het te kunnen omschrijven en daarnaast is het zo persoonlijk en intuïtief dat wat ik er ook over zou zeggen, hoe goed gekozen mijn woorden ook zouden zijn, het onmiddellijk weersproken zou worden. Waarom gaan bijna alle liedjes, alle proza en poëzie over de liefde? Omdat we het nooit en nooit kunnen vangen in een definitie van algemene geldigheid. Wat is liefde? Wacht, ik ga er nog even een gedicht, een muziekstuk, een beeld, een concert etc. over maken.

Wil je tot slot nog een mop horen? Ik hoorde hem van Frits B. Hij zag mij, vond dat ik zeurde over leven en dood, en vertelde toen: “Bram en Saar wonen vier hoog. Op een dag is Saar dood. De doodgravers leggen haar in haar kist en gaan voorzichtig de trap af. Eerst van vierhoog naar drie. Dan van van drie naar twee, dan van twee naar één, en daar gebeurt het. De doodgravers struikelen, de kist valt en wat blijkt: Saar leeft weer! Afijn, vier weken later ligt Saar weer dood in haar bed. De doodgravers komen en leggen haar in de kist. Als ze Saar de woning willen uitdragen zegt Bram bij de laatste trap naar beneden: “Weest u alstublieft voorzichtig, een maand geleden is daar een vreselijk ongeluk gebeurd.’’

Liefs, Theodor

Leave a comment

Subscribe now

Share

Kort verhaal

Koffie

“Koffie?’’ vroeg hij en hij wees naar het café waar ze tegenover stonden.
“Is goed,’’ zei ze.
En daar zaten ze. Beiden waren binnen een minuut enigszins nerveus geraakt.
Hij begon.
“Ik hoorde dat je een nieuwe vriend hebt.’’
“Ik hoorde dat jij nog steeds bij je vrouw bent.’’ 
Hij kon meteen niets meer zeggen en wilde huilen. Maar keek naar het tafelkleedje en zei: “Ik hoop dat je gelukkig bent.’’
“Dank je. Ik ben gelukkig. En jij?’’
“Wat maakt dat uit?’’
“Ik zou willen dat jij ook gelukkig bent.’’
“Ik ben niet gelukkig… En nu ga jij zeggen: dat is je eigen schuld.’’
“Het is je eigen schuld,’’ zei ze.
Hij durfde haar nauwelijks aan te kijken.
“Ik hou nog steeds van je,’’ zei hij. Hij wist dat hij bijna fluisterde. Zijn woorden waren klein en breekbaar.
“Wat betekent houden van als je bij je vrouw blijft?’’
“We hebben deze discussie al vaak gehad… Ik heb niet alleen een vrouw, maar ook twee kinderen waarvan er één ziek is, en…’’
“Ik weet het, ik weet het. Maar nogmaals: als je zegt dat je nog steeds van me houdt, wat betekent dan houden van?’’
“Ik ben heel gelukkig met je geweest.’’
“En ik ben heel gelukkig met jou geweest.’’
“En ik wil je terug.’’
“Dat is niet waar. Je wil met me vrijen. Je wil leuke dingen met me doen, maar je bent en blijft bij je vrouw.’’
“Bij m’n vrouw en kinderen,’’ zei hij.
“Okee… bij je vrouw en kinderen.’’
De wanhoop die hij voelde sinds hij haar niet meer zag leek nu zwaarder dan ooit.
“Ik kan ze niet verlaten!’’
“Is jouw keuze…’’
“Als ik vrij was zou mijn keuze anders zijn.’’
“Maar je bent niet vrij.’’
“Maar jij bent ook niet vrij!’’ zei hij.
“Ik heb je ruim de tijd gegeven om je vrij te maken.’’
“Vrij? Er is ook zoiets als… Ik kan niet weg, dat weet je.. en…’’
De discussie had geen zin.
Maar toen hij haar aankeek, zag hij dat ze huilde.
“Het ging gewoon niet meer,’’ zei ze.
“Wat we hadden was mooi,’’ zei hij. Hij wilde door haar haar strijken om haar te troosten.
“Ja, het was mooi, maar tijdelijk… Dat wist je, dat wist ik.’’
Hij wist niet wat hij moest zeggen.
“Hoe is je nieuwe vriend?’’
“Lief, mooi, vrij…’’ Drie messteken die rechtstreeks in zijn hart werden gestoken.  Zij droogde haar ogen met een servetje. 
Hij sloot zijn ogen en was duizelig van verdriet. 
“Jij was lief en mooi, maar niet vrij…’’ zei ze. Het was alsof ook zij in haar hart was gestoken.

Leave a comment

De column van Koos

Verborgen verleider: Koop De Trip van Ferdinand Hania en doe daar De huilende gorilla bij.

Lief Moervosje,

Dank voor je mail.

Heb jij toevallig mijn gevoel voor humor gezien? Ik ben het kwijt. Al geruime tijd trouwens. Misschien ben ik er te slordig mee geweest. Ik ben er neerslachtig van. Of ik ben treurig doordat ik mijn humor kwijt ben, of ik ben mijn humor kwijt omdat ik veel en veel te teneergeslagen ben. Iedereen in mijn omgeving klaagt erover.

“Wat heb je dan?’’

“Dat kan ik niet zeggen.”

“Dat kan je niet zeggen omdat je het niet wil zeggen, of omdat je het niet kan zeggen?’’

“Omdat ik het niet kan zeggen en daardoor ook niet wil.’’

“Maar hoe weet je dan dat je je zo ellendig voelt?’’

“Omdat ik me zo voel.’’

Leg het maar uit. Het valt niet te begrijpen. Het is een soort tor die in de hersenen woont en werkt.

Ik bezoek al vanaf mijn zestiende psychiaters en psychotherapeuten, maar heb er nu schoon genoeg van. Dan maar dood door neerslacht. Ik ga ook niks slikken. Als God bestaat hoeft hij maar tegen me te knipogen en ik ben genezen. Waarom doet Hij dat niet? Waarschijnlijk omdat ik te veel zonde met mij meedraag. Ik weet niet wanneer iets per se een zonde is, maar het moet wel zoiets zijn, anders kan ik het niet begrijpen.

Gisteren heb ik dus weer eens geprobeerd een mooi literair verhaal te schrijven, maar dat lukte niet. Omdat ik er dus geen humor in kreeg en de humor die ik er wel in kreeg vond ik absoluut niet om te lachen.

Ik was eergisteren in het OLVG om T. op te halen en zag toen J. met zijn vrouw. Ze waren een wandelingetje aan het maken. Ze schuifelden, en beiden leken niet meer compos mentis. Dat leverde de volgende dialoog op.

“Hallo… Hoe gaat het met jullie?’’

“Hallo… Willem hè?’’

“Nee Theodor.’’

“Waar?’’

“Ik ben Theodor… Niet Willem… Hoe gaat het met jullie?”

“Ja, goed hoor… Jan, dit is Willem.’’

“Nee, Theodor.’’

“O ja, Theodor.’’

Leeftijdgenoten. Ik besefte dat dit gesprek uit mijn mond had kunnen komen. Twee jaar geleden leek alles nog redelijk normaal. Als ik over twee jaar zo ben, wil ik… Ik durf “dood” niet uit te spreken. Ik weet ook niet of ik dat werkelijk wil. Hoewel J. en zijn vrouw in mijn ogen beiden in een andere, kleinere wereld verkeerden, kan het best zijn dat zij steeds gelukkiger worden als hun geest wordt leeggevreten door dat geheimzinnige beest dat zich voedt met herinneringen. Als ik gelukkiger word omdat mijn herinneringen verdwenen zijn en ik met een grote luier moet lopen en in iedere verpleegster mijn moeder zie, wil ik alsnog heel oud worden. Misschien geneest Alzheimer je wel van depressie, hoewel ik Alzheimer-patiënten kende die het betreurden dat ze zelf niet meer wisten wie en waar ze waren en daarover in paniek verkeerden. Steeds meer kom ik erachter dat ons bewustzijn een noodzakelijke last is.

Ik vind “bewustzijn” trouwens weer een ingewikkeld woord dat meteen komt aanbellen bij mijn autistische inslag. Ik weet dus niet exact wat het betekent. Als ik me ergens bewust van ben, wat is dat dan? Ik ben mij ervan bewust dat ik nou tik, maar ook van wat ik tik, ook van geheime gedachten, ook van boodschappen die ik moet doen, ook van Koos die uitgelaten moet worden. Maar er zijn eveneens zaken waar ik me niet van bewust ben, maar toch weet: ik heb neerslacht, maar waardoor? En ben ik niet existentieel onzeker? Wat betekent dat nu weer? In ieder geval is het de reden dat ik schrijver ben geworden: ik wil woorden inhoud geven en een zin zinvol laten wezen waardoor ik steeds nieuwe verhalen kan vertellen. Alles wat ik schrijf is vaak een uitleg van wat ik onbegrijpelijk vind.

(Ik wilde juist hier iets ontzettend humoristisch vertellen, maar dat lukt me dus niet. Dat is jouw schuld, Moervosje. Vraag me niet waarom.)

In je mail vroeg je me of ik wel eens aan de dood denk…

Ik vond dat zo’n rare vraag. Ik denk 24/7 aan de dood. Dat heb ik altijd gedaan. Vroeger met angst, tegenwoordig af en toe met verlangen - en daar schrik ik dan van.

Ik heb de schrijver Adriaan Venema redelijk gekend. Hij kondigde een jaar van tevoren aan dat hij zelfmoord ging plegen. Ik vond dat onethisch. Ik heb daar enorme ruzie met hem over gekregen. Ik zei hem dat mijn ouders juist tegen zelfmoord waren toen ze in het Jappenkamp waren en dat ik dat begreep. Ze hadden nog op te voeden, te verdedigen, nog te zoeken naar de waarde van hun bestaan. Theo van Gogh heeft toen onze ruzie tussen Adriaan en mij gesust, een dag voordat die de hand aan zichzelf sloeg - er waren ook nog wat andere zaken tussen hem en mij voorgevallen. (Ik belde Adriaan en bood mijn excuses aan, die hij uiteraard accepteerde waarna we nog een leuk gesprek hadden over Bodega Keyzer waar we elkaar ’s ochtends troffen.) Omdat ik er toch mee zat heb ik over de nacht dat hij zelfmoord pleegde een toneelstuk en filmscript geschreven, maar we kregen dat niet gefinancierd. Men vond mijn script, ze bedoelden de dialogen, goed, maar “het thema” niet. (Synopsis: Een man heeft te vroeg alles uit het leven gehaald en is alleen nog nieuwsgierig naar de dood. “Daar krijgen we geen filmzalen mee vol,’’ zei een producent tegen Theo. Ach, misschien was dat wel zo.)

Toch viel er in dat script nog wel veel te lachen, trouwens.

Dat idee was voor mij niet nieuw. Ik had ook al eens een toneelstuk geschreven over een nacht die ik zelf had meegemaakt en waarin de schrijver A. Moonen in een psychose terecht was gekomen.

Dat zat ook vol grappen en grollen maar kreeg ik ook op de planken noch voor de camera. Het ligt op de grote stapel nooit uitgevoerde scripts en toneelstukken.

Nou ja, ik zal je er mettertijd wel eens wat meer over vertellen. Zowel over Venema als over Moonen.

Ook dat stuk over Moonen wilde Theo verfilmen, maar kregen we evenmin gefinancierd. Ze zeggen dat je van je mislukkingen moet leren en inderdaad leerde ik beter te mislukken. Nu is dat mislukken niet erg, maar wel als het je eigen schuld is en nou ik oud en eenzaam ben, geloof ik dat het inderdaad mijn schuld is.

Ik ga je kussen, Moervosje. Ondanks de eb waarin de zee van geheugen nu verkeert, besef ik, uitkijkend op het strand van mijn bewustzijn, dat jij en ik ooit ergens het ware geluk hebben aangeraakt. Brand een kaars voor me.

Liefs,

Theodor

Leave a comment

Subscribe now

Kort verhaal

Text within this block will maintain its original spacing when published

Doek

Hij schrok toen hij haar in het ziekenhuisbed zag. Ze zag er doodmoe uit terwijl de snoeren en de slangen van de apparaten die haar in de gaten moesten houden met elkaar verknoopt leken.
“Oh pap…,’’ zei ze.
“Stil maar.’’
“Ik had zo graag…’’
“Het was niet levensvatbaar… en dan…’’ Wat hij zei bereikte haar niet.
Op dat moment kwam haar moeder de kamer binnen. Die stapte meteen op haar dochter af en huilde met haar mee.
Zijn ex-vrouw was veranderd. Haar haar was kort. Ze was wat tuttig gekleed en hij meende aan haar rug te kunnen zien dat hij niet welkom was.
Nadat ze tevergeefs haar dochter had getroost, richtte ze zich op en keken ze elkaar aan.
“Hoi,’’ zei hij.
“Willem komt zo,’’ antwoordde zij.
“Ik ben zo weg, ik wilde alleen…’’
Hij herinnerde zich dat toen ze gingen scheiden, zij tegen hem over hun dochter had gezegd: “Zij is meer het kind van Willem dan van jou. Jij bent alleen de natuurlijke vader.’’ Het had hem diep gekwetst, maar hij had geknikt, zoals hij haar in alles gelijk had gegeven. Wie bij een scheiding geen ruzie wil zwijgt, wie wel ruzie wil zwijgt nadrukkelijker. Naarmate zij ouder werd, ging het steeds beter tussen hem en zijn dochter, hoewel ze nooit over “mamma’’ hadden gesproken.
Hij liep naar zijn dochter en gaf haar een kus.
“Ik moet weg meisje… Je bent sterk… Mijn moeder …dat ging soms ook niet…”
“Ik vind het zo erg, pap.’’
“Dat is het niet… Het komt goed.’’
Hij kuste zijn dochter nog een keer.
De deur ging weer open en Willem kwam binnen.
Die groette zijn voorganger niet, deed net of hij hem niet zag en liep meteen naar zijn stiefdochter.
“Schatje, schatje, je was zo dichtbij, zo dichtbij…’’
Hij vond de woordkeus van Willem vreemd, ergerlijk vreemd. Maar hij keek neutraal, deed zijn jas dicht en groette zijn ex-vrouw met een knikje.
“Moet je niet even kijken!’’ zei ze en wees naar een typische ziekenhuiswieg. 
Schrik en schaamte voelde hij door zijn lichaam trekken als een doek dat plotseling van hem werd afgerukt.
Hij had de wieg wel zien staan, maar niet gedacht dat daar…
“Ga maar even kijken,’’ zei z’n ex-vrouw en hij hoorde het mes dat ze in hem stak. Hij keek nog even naar Willem, die de handen van zijn dochter in de zijne had genomen en hem nog steeds niet had aangekeken.
En hij keek in de wieg.
Hij dacht aan een verhaal dat zijn moeder had verteld. Hoe haar moeder, zijn oma, die hij trouwens nooit had gekend, uit bijgeloof na een dag alle lakens en gespaarde kleertjes had verbrand.
Even aaide hij met zijn vinger het perkamenten wangetje.

Subscribe now

Leave a comment

De column van Koos

Share

Verborgen verleider: Lees De Trip van Ferdinand Hania.

Hai Pulletje,

“Kom maar, ik doe je niks, lief Pulletje. Waarom ben je toch zo boos op me?’’

Eigenlijk vind ik het altijd idioot wanneer mensen die dicht bij je staan, “boos” op je worden omdat je andere idealen, denkbeelden, opvattingen, noem maar op, hebt. Je noemt mij “radicaal rechts.” Waarom zou dat “slechter’’ zijn of “immoreler” dan “radicaal links”? Eigenlijk ben ik wel benieuwd waarom je mij radicaal noemt. Vind jij het radicaal rechts van mij dat ik Israël niet beschuldig van genocide? Vind je het radicaal links van mij dat ik tegen de enorme toestroom van asielzoekers ben waardoor onze sociale voorzieningen (uitkeringen! ziekteverzekeringen! Linkse thema’s toch) onder druk komen staan? Vind jij het radicaal links van mij dat ik die hele pfas-discussie die in Duitsland niet bestaat waardoor er maar geen huizen gebouwd kunnen worden, totaal krankzinnig vind? Vind jij het radicaal links van mij dat ik tegen erfbelasting ben; het is geld waarover ik al belasting heb betaald en dat ik gespaard heb voor mijn kinderen en kleinkinderen. Ja, die boffen! Maar in mijn levensfilosofie (het bestaan is zinloos) werk ik, leef ik, voor mijn kinderen en kleinkinderen. (Toevallig niet voor andermans kinderen.) Ik wil mijn erfgenamen beschermen, helpen, hun zorgen wegnemen - dat is mijn ouderlijke taak ook. En dan zou ik geld moeten geven aan een overheid die mij regelmatig frustreert en waarover ik niks te zeggen heb? Ja, ik vind erfbelasting diefstal. Maar ben ik door die opvatting “radicaal rechts”? Ik geloof sterk in vrijheid. Vrijheid en gelijkheid gaan helaas niet samen. Als je streeft naar gelijkheid, kan het niet anders dan dat het ten koste gaat van de vrijheid. Nog nooit is bewezen dat als we allemaal evenveel verdienen, we gelijk zijn en we dan kunnen genieten van een grote vrijheid. Kijk naar China. Zoals je weet had ik een groot geloof in de sociaaldemocratie. (Het beste van het socialisme en het kapitalisme.) Maar ook dat lukte niet, zoals we hebben gezien. Alles, werkelijk alles en alles wordt tegenwoordig langs de lat van de moraliteit gelegd. Dadels zijn lekker. Maar komen die dadels uit Israël dan mag je ze niet kopen. Is dat vrijheid? Bepaalde woorden, zoals neger, slaaf, etc. mag je eigenlijk niet gebruiken, omdat.. weet ik veel… Is dat vrijheid? Heb ik ooit van mijn leven negers, zwarten, slaven, tot slaaf gemaakten, Indianen, Inheemsen, Eskimo’s, Inuit ernstig gediscrimineerd? Heb ik vooroordelen tegenover hen gekoesterd, of heb ik… en het antwoord is ja…me sterk gemaakt om juist niet te discrimineren op huidskleur en afkomst? Ben ik daardoor misschien radicaal rechts? “Maar je bént toch rechts, Theodor?’’ Vrijheid lijkt voor links een slechte karaktertrek, een immorele illusie om te koesteren.

Laat ik het zo zeggen: ik vind dat iedereen zijn eigen billen moet afvegen, dat je niemand moet discrimineren, dat de overheid zo klein mogelijk moet zijn en zich vooral moet bezighouden met gezondheidszorg. Is dat radicaal rechts, Pulletje? Hangt aan elk woord van mij een klein hakenkruisje? Zit er een hitlersnorretje onder de neus van mijn denkbeelden? Laat mij eens weten wat jij wil.

Ja Pul, groet je hofhouding namens mij en kus de kleinen die inmiddels bijna groter zijn dan ik.

Theodor

Leave a comment

Subscribe now

Share

Kort verhaal

Parijs

“Ik ben nog in de rouw,’’ zei ze.
Hij durfde haar niet te lang aan te kijken, haalde zijn schouders op en zei: “Dat begrijp ik.’’
“En wat denk je dat mijn kinderen zullen zeggen… Mam, pappa is net dood en jij gaat al met een ons onbekende man naar Parijs?’’
“Je weet dat ik je kinderen graag wil leren kennen.’’
“Ik vraag me af of zij dat ook willen…’’ Ze zuchtte en vervolgde: “Er is een periode dat je rouw in acht moet nemen… Dat is een soort eis die de maatschappij stelt… Als je na de dood van je man opeens gaat feestvieren, heeft dat iets onethisch.’’
“Ja, dat begrijp ik, maar het is geen feestvieren, er is in Parijs een tentoonstelling en ik dacht dat wij…’’
“En daarbij komt…,” zei ze, “ik weet niet of het verstandig is als wij zo hecht… Ik bedoel, ik heb het idee dat jij een andere vriendschap wil dan ik…’’
Haar woorden vielen als bakstenen op z’n hoofd.
“Mijn leven is nu anders,’’ zei ze, “ik ben weduwe… Ik heb een rottijd achter de rug… Ik wil rust en dan… vrijheid.’’
“Vrijheid,’’ herhaalde hij en het leek of hij “verdriet” hoorde.
“Ja, dat begrijp ik,” zei hij, “Maar ik dacht…’’
Ze luisterde niet naar hem. Ze stond op van haar stoel en liep naar het raam. 
“Ik wil nog iets,’’ zei ze, “Wat dat iets is, weet ik niet. Een nieuwe man, een nieuw leven ergens anders. Italië misschien… Misschien ook wel terug naar de provincie. Alles… alles lijkt hier besmet met die verschrikkelijke rotziekte waaraan hij leed. Die ziekte heeft godverdomme ook mijn hersens aangevreten, maar dan anders. Wat was ik ongelukkig.’’
Hij hield zijn mond. Hij had haar toch getroost? Hij had haar toch constant bijgestaan? Ze wist toch dat hij van haar hield? Was dat niet vanzelfsprekend geweest? Hoe ze zijn hand had vastgehouden en hij de hare, een uur nadat haar man was gestorven. Hoe hij haar toen ook tegen zich had aangedrukt. Het was of de laatste minuten hem hadden verscheurd als een stuk papier.
“Ja, rouw is… ik wil je graag steunen,’’ zei hij.
“Dat doe je en heb je gedaan. Door je aanwezigheid. Maar ik moet alleen zijn, om te kunnen veranderen. Ik moet die vreselijke tijd uit mijn hoofd zien te krijgen. Ik moet weer een toekomst kunnen zien. Een toekomst zonder ziekte, zonder ellende, zonder schuldgevoel…’’
Hij keek op zijn horloge.
“Kom… Ik moet weer eens opstappen…’’
Ze liep met hem mee naar de voordeur, opende die voor hem en zei: “Dahag…’’
“Dag,’’ zei hij.

Leave a comment

Subscribe now

Ha Vosje,

Zojuist had ik een onderhoud met de Koning der Dieren. Het ging om zaken waarover ik niets mag zeggen, maar hij vertelde mij tussen neus en lippen door dat hij heel erg tevreden is over jou, omdat je zo zo lief bent voor de gewonden en de vertrapten van zijn rijk. Hij vindt mij trouwens ook erg goed, en hij overweegt ons beiden een medaille te geven, gemaakt van subtiel gewoven spinrag waartussen kleine rozenblaadjes zitten, om uitdrukking te geven aan zijn waardering voor ons. Hij was trouwens nogal verbaasd dat we elkaar kenden, maar ik heb hem verteld dat we elkaar hebben leren kennen op een partijcongres voor misdeelde honden en katten waar jij een lezing hebt gegeven over slimme balkonwering en dierlijke mensenbestrijding

Ikzelf miauw de hele dag en blaf ’s avonds tegen de maan.

Ik schrijf mijn korte verhalen en mijn brieven en af en toe een artikel voor Nijmans Nieuwsbriefje of het NIW en heb verder totaal geen inspiratie. Inspiratie is een vorm van verborgen levenslust, een noodzaak om te schrijven of kunst te maken omdat je verhalen opgedrongen krijgt door je verdorven geest. Levenslust is foetsie. (Niemand gebruikt dat woord meer: foetsie is foetsie.)

Gebrek aan levenslust heeft zeker te maken met het wereldgebeuren en alles wat daar omheen hangt. Ik denk dat “men” zin heeft in oorlog. Overal om me heen merk ik “oorlogslust”. (Ik weet eigenlijk niet waarom ik dit tussen aanhalingstekens zet. Net alsof ik het niet meen, maar ik meen het wel!) Er bestaat de wens om elkaar expres niet te begrijpen, expres verkeerd te interpreteren, terwijl men toch min of meer dezelfde taal spreekt. Men strijdt voor gebiedsuitbreiding en volkeren trekken over de wereld met in hun achterzak een heilig boek dat ze ons willen opdringen. Waarom trek ik me dat aan? Ik wilde dat ik dat wist. Ik vermoed omdat het onder andere jou en mij belet vrij te zijn. We moeten steeds meer op ons hoede wezen. Dat put uit. Toen ik jaren geleden, na de moord op Theo van Gogh, echt werd bedreigd (politie voor de deur) wist ik: dit komt nooit meer goed. Heden ik, morgen gij. Wij waren door de vrijheid te decadent geworden. Decadentie is het wanneer de verworven cultuur wegdrijft van het bestaan; wat we hadden is niet meer belangrijk en voor wat we krijgen hoeven we geen moeite meer te doen. We strijden er niet meer voor en zo verzwakken we. Niets aan te doen. Lijden, zo mag ik graag betogen, is noodzakelijke pijn. Maar men wil niet meer lijden, wat ook begrijpelijk is. Wie wil er nu pijn? Opkomst, bloei, ondergang - het lied van de aarde. Kijk naar Amerika (ondergang) en naar China (opkomst, bloei). Kijk naar Engeland (ondergang), Frankrijk (ondergang), Duitsland (ondergang), India (opkomst, bloei).

Ikzelf - om maar eens over een willekeurig iemand te hebben - ben momenteel het levende voorbeeld van verval, van ondergang. En nogmaals: dat heeft ook met dat stomme wereldgebeuren te maken. Ik dacht dat we al klaar waren met “rassendiscriminatie” en “antisemitisme”. Maar je merkt het zelf: antisemitisme is mode geworden. Is het jaloezie op de Joden? Ik denk het wel. Jaloezie ken ik ook wel, zoals je weet, maar niet op een “ras”. (Ik ben jaloers op alle knappe mannen die achter de meiden aan zitten die ik wil.) Ben ik daarentegen kwaad op een volk? Nou, nooit op de mensen, maar wel op wat ze af en toe denken. Ik heb een gruwelijke hekel aan het islamlinks, dat incestueuze huwelijk tussen een kleingeestige godsdienst en een gevaarlijk economisch ideaal dat een fascistoïde bekeringsdrift heeft.

Hoe anders zijn onze vrienden, de dieren. (Zijn die eigenlijk wel zo anders?) Ik zag onlangs een vosje en heb hem een boodschap voor je meegegeven. Is die nog aangekomen? Je mag bij best via je geverderde vrienden of via zwerfhonden bij jou in de buurt boodschappen aan mij sturen. Ik spreek de hondentaal, niet goed, maar ik kan het meeste wel begrijpen. Het Vogels beheers ik niet omvat er zoveel accenten en dialecten zijn, maar hond Koos kan dat allemaal wel verstaan en ik versta hem weer.

Waf woe waf waf, potwiet poewiet, fruut fruut!

Theodor

Leave a comment

Subscribe now

Kort verhaal

Verlies

“Weet je wat het is?’’ zei hij tegen zijn vriend, ‘’ik vind het erg dat ik eraan wen. De eerste dagen, weken ben je verlamd. Je voelt haar nog, je praat nog tegen haar, je denkt dat ze je belt of binnenloopt. Je pakt per ongeluk twee kopjes voor de koffie uit de kast en staart dan even naar dat ene kopje dat je weer terug moet zetten. Het is een geest die je net niet kunt zien. Die je ontglipt. Maar jij bent ook een schim. Het was of ik naast mezelf leefde, maar soms ook of ik mezelf kon zien. Ik zeg het verkeerd: het is of ik naast mezelf leef, of ik mezelf kan zien. Verleden en tegenwoordige tijd na en door elkaar. Ik zag mezelf door de straat lopen, de boodschappen doen, thuis op de bank zitten… En steeds met die pijn. Die zeurende pijn. Die pijn die werkelijk rond je hart zit en soms in je buik. De pijn van verlies… En tegelijkertijd zie ik die man die pijn heeft…’’
Zijn vriend zweeg omdat praten ongepast leek.
“Maar opeens merk je dat je dat verlies af en toe vergeet. Steeds meer… Gisteren lag ik in bed mijn eenzaamheid te verdringen en kreeg ik domweg last van… ik weet niet hoe ik het moet zeggen…  de steen van onherroepelijkheid die op m’n borst duwde…’’
“De…wat?’’
“De steen van onherroepelijkheid. Dat is een steen die door je geest is ontwikkeld en de zwaarte heeft van een grafsteen… die drukt op je… Zo zwaar soms dat je vergeet om verdriet te hebben. Die steen is met je vastgegroeid… Ik denk dat hij in mijn hoofd zit en rond mijn hart… in mijn hele lichaam eigenlijk… Ik versteen.’’ Hij keek z’n vriend aan en zei: “Je vindt dat ik wartaal spreek, is het niet?’’
“Nee… ik snap het alleen niet goed… Het zijn jouw gevoelens, jouw woorden…’’
“Het is te vergelijken met liefdesverdriet, maar ik denk dat liefdesverdriet erger is…’’
“Erger?’’
“Bij liefdesverdriet hou je het verlangen, ook al is het tevergeefs. Verlangen kan meer pijn doen. Je moet het accepteren maar er is altijd hoop. Verlangen met hoop doet constant pijn. Het definitieve vergaat. Hoop en het verlangen vergaan nooit.’’
“Dus het wordt minder?’’ vroeg zijn vriend.
“Ja, en het maakt plaats voor schuld.’’
“Waarom schuld?’’
“Precies om wat je zegt: omdat het minder wordt. De geest wil dat het minder wordt, terwijl ik dat niet wil.’’
“Dat is toch bij liefdesverdriet ook?’’
Even keken ze elkaar aan.
“Het is hetzelfde en toch ook weer niet. Die steen van onherroepelijkheid laat geen licht door. Bij liefdesverdriet is het een kleinere steen. Ik weet ook niet goed of het een steen is… Het is misschien wel een extra orgaan dat ontstaat als de liefde uit is en mettertijd weer kleiner wordt. Bij liefdesverdriet ben je overboord gegooid en blijf je zwemmen in de hoop op een reddingsboei… Nu zink ik naar de bodem en ik moet zelf beslissen of en wanneer ik weer boven wil komen…’’
“Laat hem maar,’’ dacht zijn vriend en zweeg.
“Ik ben wanhopig,’’ hoorde hij toen.

Leave a comment

Subscribe now

Share

Ha Kraaitje,

Ben je echt ongelukkig? Ik denk dat je de hele tijd door de stad danst, want iedereen wil met je dansen. En ’s avonds, in een donkere kroeg bij de haven, sla je een wat oudere matroos aan de haak en sleurt die mee naar je huis, waar jullie de hele nacht de liefde bedrijven. In de ochtend haal je je vleugels uit de kast en vlieg je over het park, af en toe rust zoekend op een beeld van een weldoener die iedereen is vergeten.

Ik zal het wel verkeerd hebben, maar dat komt omdat ik me ook niet zo best voel.

Leven is ziek zijn. Alleen als je dood bent mankeer je niets.

Het liefst zou ik een nieuw boek willen beginnen, maar ik durf het niet, ik kan het niet, ik mag het niet, ik weet dat het toch niets wordt, ik weet niet of ik niet vastloop, kortom: dat komt allemaal omdat mijn uitgever nog stapels van mijn boeken heeft liggen. Vandaag ook weer: terwijl buiten de wereld vergaat, zie ik op mijn computerscherm wat zich in mijn hoofd afspeelt: een grote leegte.

Ik hoor wel het een en ander. Bijvoorbeeld: “Twee miljoen slachtoffers in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne.” Een oorlog die al langer aan de gang is dan de Eerste Wereldoorlog. Twee miljoen doden en dan nog een paar miljoen mensen die diep verdrietig zijn. We bewonderen de mens om zijn uitvindingen en doorzettingsvermogen, maar wat moet ik vinden van de functionaris die honderdduizenden doden wil maken om een stukje land te bemachtigen? Wat is het tegenovergestelde van bewonderen? Verachten? Wat heb ik daaraan? Ik bedoel: als ik iemand bewonder, is hij een voorbeeld, dan zou het mooi zijn als ik zijn of haar waarden en normen zou overnemen, maar als je iemand veracht, wat moet ik dan met zo’n persoon? Ik heb angst voor hen die ik veracht. Ik ben bang voor Poetin, ik zou bang zijn geweest voor Hitler. Voor Trump ben ik nog niet zo bang, trouwens. Die veracht ik ook nog niet. Het vervelende is dat ik Zelenski bewonder. Maar die moet ook dagelijks het besluit nemen waardoor duizenden en duizenden van zijn eigen landgenoten noodgedwongen sterven. Doet hij dat niet, dan wordt Oekraïne overlopen. Hoe moet ik daarover denken? Poetin heeft domweg geen geweten, maar Zelenski vermoedelijk wel. Maar toch… Hoe doet hij dat? Weet jij dat? Jij kan ook drastische beslissingen nemen… Het gekke is, dat mijn geweten eveneens steeds minder wordt, zoals ik je al eens heb verteld. Steeds minder geweten om goed gevonden te worden - wat een vreemde zin. Hoeveel dubbelzinnigheden zitten daar wel niet in?

Al die verwarrende zinnen verwarren mijn geest. En als jij, zoals je me hebt laten weten, ook ongelukkig bent, dan komt dan omdat de zinnen ons verwarren. De geest houdt van duidelijkheid, maar duidelijkheid bestaat niet, lieve Kraai. Althans voor mij niet. Mijn moeder en mijn vriendinnen met wie ik samenwoonde en mijn vrouwen werden er gek van. “Je moet meehelpen in het huishouden.’’ “Wat bedoel je precies, mop?’’ “Je mag ook best eens de boodschappen doen, de was en de afwas, stofzuigen en afstoffen.’’ “Wil ik best doen, maar wanneer?’’ “Gewoon, als het moet.’’ “Maar wanneer moet het?’’ “Je hebt toch ogen in je kop?’’ Altijd werd het ruzie. Ik heb behoefte aan letterlijkheid, maar in mijn geest bestaat letterlijkheid niet. De paradox van Theodors persoonlijkheid. Ik zal je vertellen waarom het uitging met M. We hadden afgesproken dat ik elke woensdag het huis zou boenen. Pakweg twee uur werk. Ik deed niks goed. (“Hier zit nog stof, en daar ook! En de plee moet ook schoon…”) Dat gaf al irritatie. Dus huurde ik een werkster in. (Van mijn eigen geld!) M. werd daar kwaad over. “Dus ik moet alles zelf doen en mijnheer huurt een werkster.’’ “Maar jij doet het werk toch niet, schat. Ik doe dat. Alleen doe ik ook niet, omdat ik een werkster heb gehuurd.’’ Oeverloos gebakkelei. Zelfs toen ik aanbood om voor haar ook die werkster te huren. Die werkster heeft toen onze verhouding weggestofdoekt en de laatste restjes met de stofzuiger opgezogen. Door mij betaald, dat wel. Steeds duidelijker kwam aan het licht dat ik M. niet begreep.

Elke zin die zij sprak interpreteerde ik verkeerd en andersom.

“Zullen we naar bed?’’

“Ik ben niet moe.’’

“Ik bedoel neuken. Zullen we neuken?’’

“Wanneer? Nu?’’

“Ja, nu.’’

“Nu nu of straks?’’

“Nee nu.’’

“Nu? Waar dan?’’

“In bed.’’

“Nu?’’

Letterlijkheid is een zegen die ik ervaar als vloek. Ik heb er behoefte aan, maar het lukt me niet de letterlijkheid te kraken. Begrijp je wat ik bedoel, Kraaitje? Hoe kan je eigenlijk begrijpen wat ik bedoel als ik het zelf niet begrijp? Zou ik in wezen (wat is dat?) misschien net zo zijn als Poetin en geen geweten hebben omdat ik domweg niet precies weet wat een geweten is? Ik kan gek worden van mijn eigen gedachten.

Al die gewetenlozen, hoe kunnen die leven? Hoe kunnen die een prettiger leven leiden dan ik? Ik zie ze nooit ziek, zwak of misselijk.

Ach, lieve Kraai, ik schrijf je snel weer. Ik moet wandelen om rust in mijn kop te krijgen. Maar hoe weet ik of ik rust in mijn kop heb? Ik denk aan je. Vol onrust.

Theodor

Subscribe now

Leave a comment

Kort verhaal

Hallo lieverd

Toen z’n vrouw hem had verteld dat ze zwanger was, had hij gedaan of hij heel gelukkig was. Hij had niet alleen haar wang gekust maar ook haar buik. 
Zijn vrouw ging het vertellen aan een vriendin en vroeg of hij meeging. Hij schudde z’n hoofd, en zei dat hij nog wat moest afmaken.
En toen was hij alleen.
Hij had de behoefte om te huilen maar vermande zich.
Zijn telefoon in zijn hand verlamde hem, maar hij belde toch.
“Hallo lieverd,’’ hoorde hij.
“Hoi…’’ zei hij.
“Ik voel je nog.’’
“Ik jou ook.’’
“Ik vond het heel fijn.’’
“Ja, ik ook,’’ zei hij.
“Waarom bel je?’’
“Omdat… ik je mis.’’
Zijn hart sloeg over en hij deed zijn ogen dicht.
“Ik mis jou ook,” zei ze.
Hij pakte een kussen dat op de bank lag en smeet dat door de kamer.
“Lief dat je belt,’’ hoorde hij.
“Ja…’’
“Waarom bel je eigenlijk echt, schat?’’
Het was onmogelijk te spreken, z’n keel zat dicht.
“Ik… voel je nog om me heen,’’ zei hij.
“Ja, je geur ligt nog op m’n kussen. Dat gaat vanavond zorgen voor mooie dromen.’’
“Ja… dat hoop ik.’’
Wanneer moest hij het gaan vertellen? En hoe? Wat wilde hij eigenlijk? Wie wilde hij als vrouw? Wat moest hij met dat kind? Wilde hij wel een kind? Ze hadden er nooit over gesproken, maar was het na al die huwelijksjaren eigenlijk niet vanzelfsprekend?
“Liefje…,’’ hoorde hij, “wanneer kom je weer?’’
“Zo snel als ik kan… zo snel als ik kan.’’
Hij meende het en hij meende het niet. Wie moest hij wat beloven? Hij merkte dat hij de schuld aan zijn verliefdheid wilde geven en niet aan zichzelf, maar hij wist dat hem grote blaam trof en grote blaam ging treffen. Kan een mens voorkomen dat hij verliefd wordt? Misschien. Maar kan hij voorkomen dat hij zich ongelukkig voelt?
“En straks zal ik me nog ongelukkiger voelen,’’ concludeerde hij.
Ongelukkig zijn was misschien wel zijn straf. Maar als hij nou gelukkiger kon worden met zijn vriendin? Kon hij nu voor haar zijn vrouw, terwijl ze zwanger was, in de steek laten?
“Wat heb ik eraan dat ik weet dat ik een schoft ben?’’
Hij maakte afwegingen: als het een miskraam zou worden, zou hij zijn vrouw verlaten voor zijn vriendin, maar was het niet erger om haar dan in de steek te laten? 
“Ik kan geen afwegingen maken. Ik kan niets. Ik ben een slecht mens. Maar wat moet ik met dat besef?’’ Hij besloot niets te doen. Helemaal niets.

Leave a comment

De column van Koos

Ha mooie Pelikaan,

Volgens mij heb ik een bijzonder slecht humeur. Niks lukt. Dat komt, vermoed ik, door de doden die door de lucht vliegen, op takken in de bomen gaan zitten en soms op mijn vensterbank plaatsnemen om me allemaal verwijten te maken. “Waarom was je niet op onze crematie, Theodor? Waarom laat je M. niets meer van je horen, betekende onze vriendschap dan niets, Theodor?’’ Als ik mijn vader zie (die vliegt meestal een eind met me mee als ik aan het wandelen ben) dan stelt hij steeds dezelfde vraag: “Wat heb je nu eigenlijk bereikt hè? Vertel eens? Wat heb je nu eigenlijk bereikt? Vertel dan? Wat heb je bereikt? Vertel!’’ Weet je wat raar is? Er vliegt hier de hele tijd een koolmeesje rond en ik denk dat dat mijn moeder is. Zij stelt geen vragen maar probeert me gerust te stellen, maar doet dat op een manier waar ik toch droevig van word: “Het geeft niet hoor dat niemand naar je wil luisteren, ik luister wel naar je. En het is helemaal niet erg dat sommige dingen niet lukken, wij zijn altijd gewone mensen geweest en weet je, lieve schat, aan uitzonderlijke mensen is altijd een steekje los.’’

“Ja, mam, maar aan mij is een steekje los.’’

“Ja, geeft niet. Als je maar niet denkt dat je uitzonderlijk bent, lieverd.’’

En mijn vader komt dan soms terugvliegen en zegt: “Wees blij dat je niet een echte kunstenaar bent…”

En dan vliegt het koolmeesje weer weg.

Ik heb verdriet, maar ik kan je niet zeggen waarom. Als ik dat ga opschrijven wordt het een zeurbrief, maar ik heb het zwaar. Ik zou best getroost willen worden - ik zeg het maar even.

Vandaag werd ik trouwens wakker met een vreemd voorgevoel. Namelijk dat er in de wereldpolitiek iets ergs gaat gebeuren. Ze gaan of een van de grote leiders vermoorden, of er komt een aanslag. Ik heb wel vaker dit soort voorgevoelens en meestal stelt het niets voor. Maar je weet nooit: eens moet een voorgevoel uitkomen.

De avond voordat Theo van Gogh werd vermoord had ik nog contact met hem. Het was een gemoedelijk gesprek en ik herinner me nog dat ik, nadat het gesprek was afgelopen, glimlachend ging slapen, want Theo had zijn avonturen weer leuk verteld, en hij had moeten lachen om de mijne. (Ik was aanwezig geweest bij een avond van Bart Tromp waar ik had pianogespeeld en gezongen.) Een paar uur later was Theo dood.

Grappig: mijn politieke voorkeur lag toen nog bij de PvdA. De laatste keer dat ik Bart Tromp sprak zei ik tegen hem: “Ik ga VVD stemmen.” Hij knikte en zei: “Ik SP.” Hij was toen een van de grote denkers van de PvdA. Maar ja, dat was twintig jaar geleden. Theo is dood, Bart is dood en beiden zie ik ook nog wel eens door de lucht vliegen en hebben ook de neiging om mij bestraffend toe te spreken. In mijn leven is de politiek een verfrommeld stuk papier geworden dat ik heb weggegooid. Ik bedoel daarmee: politiek is minder belangrijk dan we denken.

Ik heb trouwens weer een hele oude droom gedroomd. Ik was dood en lag in een graf en ik zag C. in het graf kijken met haar nieuwe vriend en ze zei: “Daar ligt niks!’’ En in mijn droom, dus in mijn graf liggend, huilde ik. Toen ik wakker werd had ik tranen in mijn ogen en ik ben Koos gaan uitlaten en kwam toen een koolmeesje tegen en zei: “Mamma, waarom word ik zo gestraft?’’

“Arme jongen,” zei ze en ze kwam op mijn schouder zitten en wreef even met haar snaveltje in mijn nek. Zo gebeuren er veel onverklaarbare dingen.

Zou ik het begin van Alzheimer hebben? Dan schijn je ook depressieve gevoelens te krijgen. Vergeetachtig ben ik al. M’n liefdes vergeet ik, de liefdes die mij hebben verlaten nooit. Zoals je eigenlijk ook bij Alzheimer de doden niet vergeet, maar de levenden wel. Geluk kan je nooit navoelen, maar ellende wordt in je geest geëtst. Ik weet dat ik gelukkig ben geweest, maar de reden weet ik niet meer. En als er al een reden was, was hij onterecht.

Okee, mooie pelikaan, ik hou op met zeuren, ik ga weer door met me door het leven rommelen.

Leave a comment

Subscribe now

Kort verhaal

Drank

Dat ze soms te veel dronk, snapte ze. Dat iedereen dat wist, begreep ze ook. Dat alles in de soep liep, was duidelijk.
Maar wat ze maar niet duidelijk kon maken was dat die heerlijke drank, die koude pilsjes, die gouden whisky’s waarin de tinkelende ijsklontjes in het glas de mooiste muziek maakten, haar leven kleurde. Misschien wel omdat het ’t enige was wat haar leven kleur gaf. Misschien was het wel het enige wat daarvoor zorgde.
“Dit kan zo niet langer, mam. Ik durf je niet op Milan te laten passen.’’
“Ik wil ook helemaal niet op hem passen,’’ zei ze.
“Het is je kleinkind.’’
“Dat weet ik. Ik hou ook van hem.’’
“Nee, je houdt niet van hem.’’
Misschien was dat wel waar. Hield ze eigenlijk wel van haar dochter die haar elke dag bestraffend toesprak? En haar kleinkind… Houden van was een zin om de boel wat rustig te houden. Milan was een leuk jongetje dat ze niet mocht vasthouden, eigenlijk niet wilde vasthouden en met wie ze weinig had. Ze schaamde zich daar voor. Maar gevoelens had ze nooit in overvloed gehad. Moederlijke gevoelens ook niet. En kinderen waren ergerlijk. Het was niet voor niets dat haar ex-man haar dochter had opgevoed.
“Zoek hulp, mam.’’
“Waarvoor?’’
“Je vernietigt je eigen lichaam en je geest. Je bent vijftig. Je kunt nog een heel leuk leven hebben.’’
“Ik heb een leuk leven,’’ wilde ze zeggen, maar ze wist dat ze niet meer kon beoordelen of dit zo was. Feit was dat ze er tegenop zou zien, wanneer ze een ander leven zou leiden. Wat had ze toe te voegen aan dit bestaan? 
“Je moet eerst, dat lees je overal, erkennen dat je een verslavingsprobleem hebt, mam.’’
Het was of de woorden van haar dochter van ver kwamen. Verslavingsprobleem - het was geen probleem want haar verslaving, die zucht naar een glas, was een vorm van geluk, het enige geluk dat ze kende en waar ze, zoals ze zelf formuleerde, “bij kon”, dat voor haar bereikbaar was en dat waarschijnlijk niemand wilde begrijpen.
Het uurtje zat er weer op. Het kleinkind werd in een jasje gehesen en dochter en kind maakten aanstalten om te vertrekken. 
“Ik wil wel mee naar de dokter, mam.’’
Ze merkte dat haar dochter naar haar trillende handen keek. Ze zei expres niets.
Opeens ontmoette haar ogen die van haar kleinkind. Milan keek haar met grote, verbaasde ogen aan. Angstige ogen misschien wel.
Ze lachte naar hem, knikte hem toe, wilde vooroverbuigen om hem over zijn bolletje te aaien, maar zag daar toch van af. Het jongetje wendde zijn hoofd af.
“Zullen we volgende week naar de huisarts gaan, mam? Ik maak wel een afspraak.’’
Ze knikte en wist dat ze nooit zou gaan. Het zat erop.

Leave a comment

De column van Koos

Tot slot

Lees De trip van Ferdinand Hania en De huilende gorilla.

“Je schreef met De trip en De Gorilla twee meesterwerken. Wat heb je gedaan dat je niet besproken wordt? - Hajé Smith.”

“Ik wist niet dat boeken zo konden ontroeren. En wat moest ik lachen.’’- Willem Kloppers.

Share

Leave a comment

Leave a comment

Ha K.,

Waarom wil je toch meer over dat minderwaardigheidscomplex van mij weten? Waarom geloof je niet dat ik dat heb? En waarom geloof je niet dat ik daar al mijn hele leven last van heb? Laat ik het zo samenvatten: door eigen schuld ben ik in veel mislukt. Je bent wat je kiest, zei Sartre meen ik, want je bent vrij om te kiezen. Maar, als je dan steeds de verkeerde keuzes maakt, dan ben je dus als mens verkeerd, fout, mislukt. “De verkeerde mens,’’ vind je dat geen mooie boektitel voor die verhalen van me? Kortom: omdat ik zelden mezelf ben geweest, omdat ik te veel heb geïmiteerd, omdat ik te veel m’n lul achterna ben gelopen, gedronken en gerookt heb en oprecht meende dat ik de juiste beslissingen nam, spreekt thans tot u Koning Droefschade van Lullevedu. (Uit de folder: “Het mooie eiland Lullevedu is een dal vol tranen waarin u heerlijk kunt zwemmen. Aan het Gebroken Hartenstrand liggen schitterende hotels waar u ’s avonds, onder begeleiding van zoete livemuziek suïcide kunt overwegen, een koel glaasje met de Drionpil kunt drinken of anders schitterende liefdesgedichten kunt schrijven…”)

Ach, ik stel me natuurlijk ook aan, maar dat ik mislukt ben, is een ding dat zeker is. Althans, ik ben er zeker over. Anders waren mijn boeken wel besproken. (“Niet weer over je boeken temen, Theodor.”)

Hoe kan een mens weten dat de keuzes die hij maakt de juiste zijn? De schlemiel doet maar wat. En dan nog: stel dat iemand de juiste beslissingen heeft gemaakt, dan kan er plotseling, terwijl hij met zijn zojuist gehaalde doctorsbul onder zijn arm loopt, een dakpan op z’n kanus vallen. Hij kan uit goedheid een hondje uit de gracht redden en daarbij zelf zomaar verdrinken. Het lot dobbelt met ons en heeft daar plezier in. De Liefde en De Dood zijn zijn medespelers.

Toen mijn vader in het Jappenkamp zat (“Je moet Japanse kamp zeggen, Theodor”) was er een man, Johan, met wie hij door de gebeurtenissen een vriendschap had opgebouwd. Op een avond kwam Johan naar mijn vader toe en in het donker hadden ze ‘een diep gesprek’ over wat ze na de oorlog zouden doen. “Ik wil het onderwijs in,’’ zei Johan, “ik wil kinderen vertellen over oorlog en dat die altijd voorkomen moet worden.’’ Mijn vader vertelde dat er “licht van enthousiasme uit zijn ogen kwam en dat hij troost vond inzijn eigen woorden.”

Diezelfde avond werd Johan ziek. Een zeer ernstige vorm van diaree. En hij stierf. Mijn vader vroeg aan ons: “Waarom is waarom hier de verkeerde vraag, maar waarom stel ik hem toch terwijl ik weet dat ik geen antwoord krijg?’’

Wie een oorlog heeft overleefd zal altijd die tevergeefse waaromvraag stellen, in het besef dat er nooit een antwoord komt. Als er geen reden is, als je niet kunt begrijpen wat er is gebeurd, heeft het dan nog zin om rationeel in het leven te staan?

Hoeveel honderdduizenden Russen zijn er de afgelopen jaren niet omgekomen nadat ze Oekraïne zijn binnengevallen? Hoeveel vrienden en familie zullen die waaromvraag stellen? Mijn antwoord zou zijn: “Het is de schuld van Poetin!’’ Zo zei ik tegen mijn vader: “Het is de schuld van Hitler en de keizer van Japan.”

Maar ik begrijp ook wel dat dat een onbevredigend antwoord is. Dat zo’n Johan in het kamp dysenterie krijgt, is logisch, maar dat is een reden die mijn vader niet bedoelde. Waarom Johan, op dat moment, waarom genas hij niet, etc.etc. Alles zal een oorzaak en gevolg hebben, maar die houden zich vaak voor ons schuil.

Waarom lijkt het lot soms de grootste misdadigers gunstig gezind?

Ach…

Rechtvaardigheid en onrechtvaardigheid markeren moraliteiten die niet door iedereen gedeeld worden. Hamas vindt het sadistisch liquideren van Joodse jongeren volstrekt rechtvaardig, om maar een voorbeeld te noemen. Ik vind het tegenovergestelde. De nazi’s vonden het een vorm van menslievendheid om Joden naar de gaskamers te transporteren en ze en masse te vermoorden in plaats van ze een voor een dood te schieten. “Wat zijn wij toch lief en rechtvaardig,” moet menig nazi hebben gedacht. Rechtvaardigheid en onrechtvaardigheid zijn twee pleegzusters die ieder slachtoffer zalven dat bij ze komt. Ze doen goed werk, maar veel heb je er niet aan. Wat vandaag rechtvaardig is is morgen onrechtvaardig.

Zal ik je eens wat schrijven? Wie een teveel aan zelfvertrouwen heeft, wie niet enigszins een minderwaardigheidscomplex bezit, wie denkt dat zijn wijsvinger een toverstok is die Het Lot, De Liefde en De Dood kan beïnvloeden, zal nooit kunst maken, hoogstens gaskamers ontwerpen.

Nou, ik hoop dat je wat aan deze brief hebt. Vergeet niet je medicijnen in te nemen, al weet ik niet of je die slikt, maar op jou leeftijd is dat een plicht en een noodzaak.

Zorg goed voor jezelf, want er komt oorlog.

Waarom?

Theodor

Subscribe now

Leave a comment

Kort verhaal

Liefdesverdriet

De zoon zag zijn 75-jarige vader huilen. Die keek even in het niets, haalde schokkerig adem door zijn neus en vervolgens welden er tranen op in zijn ogen die hij met de middelvinger van zijn rechterhand wegveegde. Daarna boog vader het hoofd.
“Ik wist helemaal niet dat je verliefd was op tante Catherine, pap,” zei de zoon.
“Na mamma’s dood…’’ Z’n vader wilde een heel verhaal vertellen, maar kon waarschijnlijk de juiste woorden niet vinden en weigerde ze te zoeken.
“Maar tante Catherine was toch… is toch… nog steeds getrouwd met oom Tom?’’ zei de zoon. Ondertussen dacht hij: “Op elke leeftijd blijft de liefde ons blijkbaar in de maling nemen,’’ en hij dacht aan zijn eigen vrouw, een alcoholiste, die hij elke nacht drie keer per dag dood wenste (als hij wakker werd, als hij ging slapen en als hij weer ontdekt had dat ze had gedronken), maar bij wie hij toch bleef omdat hij wist dat ze niet zonder hem kon.
“Dat Catherine getrouwd was met Tom was ook de reden dat ze geen verhouding meer met me wilde,’’ zei de vader, “Tom heeft een ziekte, weet ik veel, stierf hij maar, een soort kanker in zijn darmen of zo, en dus moet ze voor hem zorgen en dat ze dan ook van mij houdt, leidt haar af… Zoiets.’’
“Begrijp ik wel,’’ zei de zoon.
“Ik begrijp het niet!’’ zei z’n vader.
“Misschien houdt ze van jou, maar kan ze oom Tom niet in de steek laten.’’
“Vind ik best. Dat kunnen Catherine en ik toch wel een soort verhouding hebben?’’
“Een soort verhouding, pap?’’ Het woord “soort”gaf hij een nadruk waarin een oordeel niet helemaal verstopt was.
Z’n vader wist waarschijnlijk geen goed antwoord en zei: “Na de dood van je moeder wilde ik zelf ook het liefste dood. Ik hoopte elke nacht dat ik ook zou sterven, in m’n slaap. Maar Catherine… hoe moet ik het zeggen… droogde m’n tranen, kuste me en…’’
“Ik hoef het niet te horen, pap.’’
Het leek of het verdriet van zijn vader op hem oversloeg. Had hij maar een tante Catherine. 
“Je komt er wel overheen, pap.’’
“Ik wil er niet overheen komen.’’
“Doe niet zo raar.’’
“Ik meen het, ik wil het niet! Ik weet dat het moeilijk voor jou is om te horen, want jij bent mijn zoon. En mamma was…  Maar ik vind dit verdriet erger dan toen je moeder was overleden. Dit was echte liefde met Catherine… Je bent oud genoeg om het te horen en te beseffen. Over een echte liefde wil je niet heenkomen.’’
“Dan blijf je dus liefdesverdriet houden.’’
“Ja, tot mijn dood. Dat is het minste wat ik voor mezelf kan doen…’’

Subscribe now

Leave a comment

Share

Verborgen verleider: Lees: De trip van Ferdinand Hania

Lieve Kolderieke Frederique,

Mag ik je met “U” aanspreken?

Nee, mag dat niet?

Okee, dan mag je mij ook tutoyeren.

Hartelijk dank dat je mij op de hoogte stelde van het wel en wee (het wee bedoel ik eigenlijk) van I. die ik inderdaad in een vroeger leven heb liefgehad. Dat vroegere leven was veertig jaar geleden…

Wat grappig dat ik nog in jullie conversaties ter sprake kwam, zij het, zoals je schrijft “niet altijd in positieve zin”.

Een kleine vraag van mijn kant, als je het niet al te erg vindt: “Waarom laat je mij dit allemaal weten?” Ik bedoel: ja, het was misschien wel ergens ooit een vorm van liefde die, wie weet, waarschijnlijk ooit iets had kunnen worden, veertig jaar geleden, ware het niet dat ik destijds psychosomatische bindingsangst had omdat ik toen nog mooi en aantrekkelijk was en elke veertien dagen een ander wilde, wat niet lukte, aangezien vrouwelijke wezens niet zagen hoe mooi en aantrekkelijk ik eigenlijk was. Ik wachtte op verliefdheid, maar die kwam niet. En dat mooie en aantrekkelijke van mij ging niet veel later door alcoholica, cannabis sativa en cocaïna snel voorbij. Wat mij bezielde? Ik was gescheiden, had een kind, wilde avontuur want ik dacht dat je om goed te kunnen schrijven avonturen moest meemaken. Maar mijn avonturen waren nogal goedkoop, kitcherig en vol van valse romantiek. Op een gegeven moment zat ik verleidelijk te mansplainen met de 21 jarige dochter van een oude vlam in een café waar ze boem-boem-boemmuziek draaide en toen dacht ik, terwijl ik de alcoholdampen voor m’n gezicht aan het wegwuiven was: ik moet hiermee stoppen! Ik wil liefde! Ik wil het Schone, het Ware en het Goede.

Maar ik lul teveel.

Ergens in het begin was I. mijn avontuur. Het werd me snel duidelijk dat zij als 24-jarige wilde leven als veertigjarige. Dat wilde ik niet. Maar nu laat je me weten dat I., die in Italië woont, erg gelukkig is met ene Pablo, een gehandicapte zoon heeft, en dat ik in jullie gesprekken voorkom, “maar niet altijd in positieve zin”. Dus in negatieve zin. Maar waarom laat je me dit weten? Ik snap het niet. Ja, je wilt mijn boek “De trip van Ferdinand Hania’’ voor haar. Kan ze het niet kopen? Is er geen post in Italië? Ik snap het werkelijk niet.

O ja, opeens schiet me nog iets te binnen. Twintig jaar geleden - Inge moet al “in her forties” zijn geweest - schreef ze een boek over eten in Italië. Ik presenteerde toen Dolce Vita, het slechtst bekeken televisieprogramma in Nederland ooit. Ik las op de callsheet dat zij zou komen. Met haar boek. Maar ze kwam niet. “Vraag maar aan Theodor,’ zei ze tegen een redacteur. “Ik heb haar waarschijnlijk heel slecht geneukt,’’ zei ik, want ik wist echt niet (en weet het nog niet) waarom ze niet kwam. En dan nu opeens… via jou…

Verder stond er in je brief nog een raar zinnetje: “Waarom schrijf je zoveel over Israël? Je bent toch niet Joods?’’ Toen ik negentien was schreef ik over Amerika, ik was toen ook geen Amerikaan. Inderdaad ben ik begaan met Israël, om tal van redenen. Wil je meer weten, dan raad ik je mijn boek “Het Israël principe” aan, maar ik vind het land en zijn bewoners iets om een voorbeeld aan te nemen. Ja, Netanyahu is misschien een schurk, maar hoeveel schurken zijn er wel niet met het beroep “Leider van het land”? Als je de waarde van die democratie niet ziet, als je de bedreigingen niet veroordeelt waardoor het land constant in oorlog is, dan heeft, denk ik, discussie geen zin. Heeft Israël disproportioneel gereageerd op die genocidale aanval van Hamas? Dat had Hamas kunnen weten, dat wisten ze is later gebleken, dus wijlen de leiders hebben welbewust hun mensen het graf ingejaagd. Walgelijk! Dat vind ik disproportioneel.

Maar goed, ik ben ook de lulligste niet. Ik zal jou een boek voor haar sturen, en ik zal ook een boek voor jou op de bus doen. Ik bedoel: die veertig euro die het me kost, betaal ik graag uit eigen zak hoor. Ik ben hartstikke rijk in mijn geest. En ik zie het als boete voor de zaken die ik jou en Inge heb aangedaan. (Ik heb jou toch niets aangedaan, behalve dan dat ik je destijds heb afgeraden om met je man te trouwen, waar ik achteraf gelijk in heb gekregen?)

Kortom: doe de groeten aan jezelf en Inge. Terwijl ik je dit schrijf probeer ik de hele tijd te bedenken waarom ik niet echt verliefd op I. werd. Toen ik daarna J. ontmoette was mijn bindingsangst als bij toverslag verdwenen. Hoe werkt dat in de menselijke geest? Jij bent psychologe en weet dat. Schrijf me dat! Dag kolderieke Frederique.

Theodor

P.S. O ja, ik lees net dat I. en jij denken dat jullie in het boek voorkomen. Dat is niet zo. Hoewel, dat weet je nooit. Het kan best zijn dat jullie het wel zijn, maar ik denk het niet. Ik zal het eens aan de schrijver vragen.

T

Leave a comment

Subscribe now

Share

Kort verhaal

Weet Wim iets?

Hij durfde niet naar binnen, maar ging toch.
“Wat fijn dat je komt,’’ zei Wim.
“Het spijt me dat ik niet eerder kon komen, ik…’’
“Geeft niet, geeft niet. Je bent er nu.’’
Hij wilde het toch uitleggen: “Ik was in Frankrijk en…’’
“Geeft niet, geeft echt niet. Ik ben blij dat je er bent… Ga zitten. Iets drinken?’’
Even later zaten ze, ieder met een glas wijn, tegenover elkaar.
“Het was een enorme schok voor me,’’ zei hij.
“Ja,’’ zei Wim, “voor ons allemaal…’’ Die keek naar de grond en begon opeens te huilen.
De tranen kwamen in overvloed en leken naar het midden van de aarde te gaan, en hij wilde niets liever dan meehuilen, maar dat kon niet. Hij stelde de vraag waarvan hij het antwoord niet wilde horen.
“Hoe… is het gegaan?’’
“Ze is met de auto… ze reed te hard… tegen de vangrail en toen…’’ Hij maakte met z’n hand een plotselinge, hoekige beweging.
“Ze heeft niet geleden zeiden ze…’’
“Te hard gereden…,’’ herhaalde hij.
“Ja,  ze kwam van haar werk… Een route die ze al duizenden keren had afgelegd… En opeens reed ze te hard en boem… tegen de vangrail…”
Wim was nog niet klaar met vertellen.
“De laatste tijd klaagde ze wel over hoofdpijn… en zo… ze werkte ook te hard, denk ik… ze wilde waarschijnlijk snel naar huis… En ze moet wel heel hard hebben gereden want die auto klapte helemaal dubbel en de airbag heeft haar niet kunnen redden.’’
“De airbag… Waarom niet?’’
“Daarvoor was de botsing te ingewikkeld geloof ik,’’ zei Wim. Hij veegde weer wat tranen uit zijn ogen.
Opeens waren ze beiden stil.
“Ze was zo mooi toen ze in de kist lag,’’ zei Wim. Dit wilde hij helemaal niet horen en hij was bang dat hij moest overgeven van spanning. “Je had haar moeten zien,’’ ging Wim door, “ zo mooi… Dat zei iedereen… Ze was omringd met wel duizenden bloemen…’’
“Ze was ook erg geliefd,’’ zei hij.
En toen keek Wim hem strak aan. Was het 't woord “geliefd”?
“Zijn er nog zaken die tussen ons moeten worden opgelost?’’
Zou hij het hebben geweten? Een week voordat ze stierf had hij nog gevraagd: “Weet Wim iets? Vermoedt hij iets?’’
“Ik weet het niet, maar zo kunnen we niet doorgaan,’’ had ze gezegd.
“Hoe moeten we dan doorgaan?’’
“Ik weet het niet. Het is misschien het beste om elkaar nooit meer te zien.’’
“Maar ik kan niet buiten je.’’
“Ach…, je kan over elke liefde heenkomen.’’
“Maar jij houdt toch ook van mij?’’ had hij gevraagd.
“Ja… heel veel… heel veel.’’
 

Subscribe now

Verborgen Verleider: Lees de trip van Ferdinand Hania. En ook De huilende Gorilla.

Ha Reigers,

Uiteraard snap ik dat jullie naar je kinderen in Amerika vertrekken, Toen ik las: “We gaan uit Nederland weg,’’ dacht ik dat jullie naar Israël zouden gaan, maar als “Schele Piet” aan je “tenen begint te trekken”, zoals Elschot ergens schrijft, moet je zorgen dat je je kinderen om je heen hebt. Ik zou op het moment van het Definitieve Afscheid best een paar lekkere meiden om me heen willen hebben; jullie weten dat ik altijd iets ordinairs heb gehad. Ik moet eerlijk zeggen dat me sterven met je dierbaren om je heen, me ongetwijfeld prettig lijkt, maar tegelijkertijd ongemakkelijk. Tenminste, als ik het me probeer voor te stellen… Vreselijk. Mij overvalt dan een vorm van schaamte. “Nu gaan ze me zien terwijl ik sterf, doe ik dat wel netjes, laat ik uiteindelijk mijn plas lopen, blijft m’n mond dom half open staan?’’ Zoals trainer Louis van Gaal tegen zijn spelers zegt dat ze geweldige prestaties moeten “imagineren”, zo imagineer ik De Dood. Ik denk er zo weinig mogelijk aan, al lukt me dat slecht. Toen Serge Gainsbourg stierf was hij omringd door zijn exen. Dat lijkt me ook wel wat.

Amerika dus - ergens ben ik ook jaloers dat jullie daarheen gaan. Ik word doodziek van dat gezeur dat de “wereldorde” aan het veranderen is en dat de rol van Amerika is uitgespeeld en naar China gaat. Nou en? Als ik in Italië ben dan denk echt niet: wat erg dat het Romeinse Rijk er niet meer is. Bij ons betreurt een enkeleCDA’er het (Balkenende meen ik) dat we niet meer die VOC-mentaliteit hebben. Nou, ik betreur dat niet. Elk land dat ooit de wereldorde bepaalde, is pas daarna een aangename plek om te vertoeven geworden. Italië, Engeland, Griekenland, Egypte - noem maar op. Zelfs Nederland. Dus jullie boffen want Amerika wordt mettertijd een stuk prettiger dan het nu is.

Ik word zelf wel verdrietig van het vervelende feit dat jullie naar Amerika verhuizen. Weer vrienden (waren we eigenlijk wel vrienden?) die verdwijnen - en jullie leven nog! En hoe gaat dat met jullie begrafenis of crematie? Daar moeten we het toch over hebben. Jullie hoeven niet op mijn herdenkingsbijeenkomst te komen, maar ik wil graag naar die van jullie toe. Misschien kunnen jullie voor mij alvast een bedrag op een rekening zetten dat ik mag opnemen als een van jullie naar The Grand Canyons van de Eeuwigheid is vertrokken. Dan kan ik komen en misschien knoop ik er dan nog een gezellige tour aan vast, want zo goed ken ik Amerika niet.

Ach, ik begrijp het allemaal wel. Ik snap alle mensen, maar zij begrijpen mij niet.

Dus ik wens jullie een behouden vaart.

Ik kan niet meer schrijven, want momenteel ben ik ziek.

Ziek van verdriet, denk ik. Ik weet ook niet waarom. Het voelt aan als liefdesverdriet, of hulpeloosheid. Op een of andere website las ik dat een meisje van vijftien dat haar beide ouders had vermoord, zich identificeerde als hond. Ook dat snap ik - ik voel me al jaren een hond, en ik denk dat Koos meent dat ik ook een hond ben, alleen iets anders van vorm. Ik zou graag een monoloog of een toneelstuk over dat meisje maken. Maar dan wel in opdracht, want de stapel onuitgegeven boeken, niet gespeelde toneelstukken en geweigerde filmscripts barsten mijn huis uit.

Okee lieve Reigers, geef die Amerikanen van katoen! Vroeger zoenden we, straks “zoomen” we. Dag lieve oude labradors.

Pluto

Leave a comment

Subscribe now

Kort verhaal

Verliefd

Anderhalf jaar na de echtscheiding zag hij zijn ex-vrouw met een man lopen en stierf hij, maar z’n hart klopte gewoon door, zij het in zijn keel.
Moest hij omdraaien? Ze waren niet prettig uit elkaar gegaan omdat hij niet kon verkroppen dat ze niet meer van hem hield. Maar z’n voeten waren plotseling vol lood geschoten.
Beiden naderden in slow-motion.
Ze hadden hem ook gezien.
Geforceerde glimlach.
“Hoi.’’
“Hallo… Dit is Max,’’ zei ze.
Hij stelde zich ook voor, wat hem totaal onzinnig voorkwam.
“Je ziet er goed uit,’’ zei hij tegen zijn ex.
“Jij ook,’’ zei ze. Haar stem, haar geur, haar prachtige benen. Hij merkte dat hij haar nauwelijks durfde aan te kijken.
“Ik moet helaas opschieten… ik ben op weg naar…een begrafenis… taxi zoeken…of zo…,’’ zei hij.
“God, wat naar… Ken ik..?’’ Haar lieve hoofdje keek verschrikt.
“Nee…’’ Hij zweette want hij loog en hij wist dat zij dat altijd aan hem kon zien.
“Het is een buurman die opeens… 83… Aardige man. Ik dacht: ik ga even… naar… Hij was altijd alleen.’’ Hij knikte naar beiden, overwoog een seconde of hij z’n ex een zoen zou geven, maar zag daar vanaf.Wel ging zijn hand vanzelf naar de man die Max heette en ook zei hij nog: “Tot ziens,’’ alsof hij een vervolg wilde.
“Ja, tot ziens,’’ zei de man. 
Een mooie krachtige stem.
Snel liep hij weg, zogenaamd op zoek naar een taxi die hem naar een begrafenis moest brengen van een buurman die niet bestond. Hij was kwaad, merkte hij, dat ze er nog beter uitzag dan in zijn geest. Waarom was hij daar kwaad om? Hij wist het niet.
Thuis stortte hij zich op zijn bed, kreeg weer tranen in zijn ogen, schaamde zich ofschoon niemand hem kon zien en voelde dat hij nog hopeloos verliefd op haar was. Wat had je aan een onmogelijke verliefdheid? Waarom werd de mens met dit soort gevoelens gestraft? Haar nieuwe man was knap, rijk, waarschijnlijk leuk, gezellig, vrolijk… en terwijl hij zijn kussen beetpakte als een kleuter die steun zocht bij de juf, werkte hij zichzelf weer door de verschrikkelijke beelden in zijn hoofd in een staat van totale wanhoop. Hij stond op van zijn bed, pakte zijn telefoon en even later luisterde hij naar I will always love you van Dolly Parton Hij was blij toen hij z’n tranen langs zijn wangen voelde stromen. Daarna zette hij zijn computer aan, tikte haar e-mailadres in en schreef: “Hij deugt niet. Je moet van hem af!’’ Hij keek er drie minuten naar en en besloot hem niet te versturen.

Leave a comment

Subscribe now

Share

Hallodio A.,

Ja, het is vreemd dat sommigen zomaar uit ons leven verdwijnen, terwijl anderen hardnekkig aan je bestaan blijven klitten. Vermoedelijk ervaar ik daarom een constant gevoel van verdriet. Waar zijn jullie pappa en mamma, waar ben je Theo, waar ben je Lola, waar ben je Karlijn, waar verblijf je nu Moor, waar zijn jullie Roos, Laura, Willemijn, Saskia, Ronald, Hans, Thomas? Ach, noem maar op. De lijst met doorgestreepte (tegenwoordig gedelete) telefoonnummers is lang. Uiteraard weet ik dat er enkelen zijn die de Styx zijn overgestoken, en velen hebben me zomaar verlaten, maar er zijn er ook die opgelost lijken. Ze houden zich schuil tussen mijn zieke neuronen binnenin dat totaal verweerde, bijna kapotte kastje dat hoofd heet. Ik kan ze soms oproepen en soms verschijnen ze vanzelf.

Hoe langer we leven, hoe meer we ons eigen sterven kunnen waarnemen. Organen slijten, botten splijten, je vel gaat hangen, je loopt krom en schuifelt. Er zijn momenten dat ik in de spiegel kijk en denk: daar hoeft alleen nog een kist omheen en een deksel op. Alzheimer is misschien wel een geschenk om ons naderende einde niet tot ons toe laten doordringen zodat wel niet hoeven te beseffen dat ons einde nadert. (Ik ben vandaag goed gehumeurd en helemaal niet zwaar op de hand, zoals je merkt.)

“Wat doe je nou zo de hele dag?’’ vroeg mijn jonge buurman met zijn bloedmooie vrouw. (Zou zij nog verliefd op mij kunnen worden, vroeg ik mij af? Ik ben namelijk veel leuker dan haar man.)

“Ik wacht op de atoombom,’’ antwoordde ik.

De buurman, gekleed in een tennisshort en zo’n truitje met een krokodil, lachte terwijl zijn gezicht zei: “Wat een ontzettend domme, vervelende opmerking van mijn seniele buur.’’

Maar ik meende het.

Iedere keer als ik een analyse maak van het wereldgebeuren luidt mijn conclusie: “Iemand gaat De Bom gooien.’’

Waarom niet? Poetin heeft het grootste en belangrijkste deel van zijn leven echt wel gehad. Net als ik. Als hij alles verliest, wat let hem dan Bommie Plof over het netje te werpen? Hetzelfde geldt voor dat schorem in Iran. Waarom zouden ze Trump van alles beloven? Als Israël te sterk wordt, gaan ze echt heus wel die bom in elkaar zetten én werpen. De dood zegt ze niets en Allah zal en moet gelijk krijgen. (En vergis je niet: de strijd tussen Iran en Israel is er ook een tussen Allah en God.) Trouwens, Trump vertrouw ik ook niet.

Ik ben nu op een leeftijd dat ik mezelf met grote liefde zou offeren als dat mijn kleinkinderen ten goede zou komen. Te veel verdriet stompt je niet af, ze besuikeren je gevoel. Anders gezegd: ze verzoeten je wraak. Wraak is als je jong bent ethisch verfoeilijk, maar als je ouder bent, kan het rust en voldoening schenken. Je moest eens weten hoe ik in mijn fantasie de wereldproblemen oplos.

Laatst was H.S. hier (hij is doof en blind, nou ja bijna, en hij is daardoor nog bozer op de wereld dan ik) en we beeldden ons in dat we het voor het zeggen hadden. Als men ons had gehoord zouden we van wereldgenocide beschuldigd kunnen worden. Die moest dood en die moest dood, en die mochten we ook niet vergeten… Het eindigde ermee dat we beseften dat we machteloze schlemielen waren. Al zijn we doof en blind, de horenden en zienden zijn het ook - daar kwam het op neer.

(Weet je wat het vervelende is van dit soort brieven? Ik wilde je weer eens wat troost brengen, een literaire taart met slagroom van opbeurende woorden, maar ik heb mezelf nu in een opgewonden activistische staat geschreven en heb zin om zelf die rode knop in te drukken. Me for president! En het komt goed met de wereld. Machtswellust komt voort uit onmacht, beste A., dat praat je me niet uit mijn hoofd!)

Ik geloof dat je weer niks aan deze mail hebt. Als een verliefde jongen huil ik stiekem omdat er tegenwoordig zoveel voorbij is.

Als toetje daarom de woorden van J.C. Bloem:

(…) Tot aan het zwichten en het laatst getij,

Wanneer de wereld één wordt met het duistren,

En wij de niet te hooren woorden fluistren:

Voorbij, voorbij, o en voorgoed voorbij.

Groet,

Theodor

Subscribe now

Leave a comment

Share

Ik vind het niet erg als u mij af en toe wat betaalt

Subscribe now

Kort verhaal

Terugwinnen

“Waarom wil ze niets meer met je te maken hebben?’’ vroeg z’n moeder.
“Ik weet het niet,’’ antwoordde hij. Hij voelde zich een kind van 16 in plaats van een man van 25.
Hij wist het echt niet. Eigenlijk wilde hij huilen, maar dat durfde hij niet omdat z’n moeder droevig naar hem keek.
“Heeft ze een ander?’’
“Ik weet het niet.’’
“Hoe is het dan gegaan? Wat zei ze? Hoe ging het uit?’’
Hij wist niet hoe hij het moest vertellen.
“Ze zei… ze zei… dus… gewoon… Ik hou niet meer van je.’’
“En toen? Vroeg je niet: waarom hou je niet meer van me?’’
“Jawel…en toen zei ze: gewoon… gewoon, ik hou niet meer van je.’’
“En wat zei jij toen?’’
“Wat moest ik zeggen?’’
Het was of dit gesprek met zijn moeder duidelijk maakte waarom z’n vrouw bij hem weg wilde. Wanneer z’n moeder hem iets vroeg, kon hij ook nooit woorden vinden. Zijn zwijgen voelde aan alsof hij in een leegte keek. Als zijn vrouw hem iets vroeg kon hij vaak geen woorden vinden omdat zijn hersens hem niets lieten voelen of zien.
“Ik ben te dom,’’ zei hij zachtjes.
“Wat?’’ vroeg z’n moeder die hem nauwelijks verstaan had.
“Niks,’’ zei hij, “ze houdt gewoon niet meer van me.’’
“Ze heeft volgens mij gewoon een ander. Hoe was de seks tussen jullie?’’
Weer staarde hij in een woordloze leegte, dit keer omfloerst door schaamrood. Hij besloot hierover zijn mond te houden.
Maar ook nu weer begreep hij dat de seks misschien te weinig had voorgesteld. Seks was een aangename sleur geweest.
“Wilde zij misschien kinderen en jij niet?’’ vroeg z’n moeder.
“Het lukte niet. We wilden wel.’’
“Dan is dat het,’’ concludeerde zijn moeder, “vrouwen willen kinderen en als het dan niet lukt, dan zoeken ze een ander bij wie het misschien wel lukt. Dat is een onbewust proces. Dat gaat vanzelf. En dan kan het inderdaad dat ze niet meer van je houdt.’’
Zoals altijd ergerde zijn moeder hem met haar domheid.
“Vrouwen zoeken altijd een man voor hun broedsels. Zij beslissen. Terwijl de man denkt dat hij beslist. Dat is niet zo. Zij kiest!’’ Het stemgeluid van z’n moeder bereikte altijd een punt waarop het hem begon te ergeren.
“Wil je haar voor je terugwinnen?’’ vroeg z’n moeder opeens.
Hij schrok van de zin die hij idioot vond.
“Terugwinnen?’’ herhaalde hij.
“Ga je proberen haar weer terug te krijgen?’’
“Dat heeft geen zin,’’ zei hij, “dat heeft absoluut geen zin.’’

Leave a comment

Subscribe now

Verborgen verleider: En lees De Trip van Ferdinand Hania.

Op wie verlaat je je?

Ik vind dat moeilijk in een democratie.

Er zijn dan politici die ik moet kiezen, maar hoe weet ik welke wijsneus gelijk heeft? Welke maatregelen hebben effect en welke niet? Welke wil ik eigenlijk voor mezelf en wat als die niet goed zijn voor de gemeenschap? Ik kan luisteren naar toespraken en zelfs columns of essays van onze politici lezen, maar welke criteria leg ik dan aan? Moeten ze wit zijn of zwart? Moeten ze christelijk zijn of atheïst? Moeten ze socialist zijn of liberaal? Welke opvattingen moeten ze precies hebben over het klimaat?

Ongeveer weet ik het wel: ik wil meer geld overhouden, want ik heb altijd te weinig. Maar ik snap heus dat er belasting betaald moet worden. Maar waaraan wordt die belasting uitgegeven? En hoeveel? Hoe moet ik, simpele ziel, dat beoordelen? Ben ik überhaupt in staat dat te beoordelen? Lees ik de samenvatting van wetenschappelijke rapporten? (Nou niet stoer doen, Holman. Die lees je niet.) Begrijp ik die? (Nee dus.) Op wat baseer ik dan mijn oordelen? Lees ik de partijprogramma’s? (Soms, ik kom er meestal niet doorheen.)

Ik dacht vroeger: als ik nu veel boeken lees, dan komen de juiste oordelen wel als duiven naar me toegevlogen. Dus ik las Marx, Marcuse, Angela Davis en uiteraard las ik Horkheimer en Adorno en… wie zie ik daar in mijn boekenkast… o ja: Erich Fromm. (Hoewel, eigenlijk alleen diens “Liefde, een kunst een kunde”.) Gaf mij twee of drie klassentegenstellingen en kon er mee rekenen en schrijven.

En toch… werd ik een afvallige. Waardoor?

Door twee broers. Karel en Gerard van het Reve. Over beiden schreef ik een boek. Het waren vooral Karels humor en heldere mannier van redeneren en, hoewel hij katholiek was, Gerards onvoorstelbare humor en observaties die mij deden “draaien”. Net zoals zij kantelden van communist naar sociaaldemocraat en liberaal. (Het ligt genuanceerder, maar daarover een andere keer.)

Dus het was de humor?

Ja, eigenlijk wel, in mijn geval.

Waren er dan geen linkse humoristen?

Ja, die waren er. Veel zelfs. Een Youp, een Freek, een… noem maar op. In de jaren zestig, zeventig, tachtig en negentig, en in 2010 waren er alleen maar linkse humoristen. Eigenlijk waren er twintig, dertig, veertig jaar geleden geen rechtse grappenmakers.

En Toon Hermans dan?

Ach, Toon z’n broer, die ik nog eens heb geïnterviewd, was lid van de PvdA. En Toon hield veel van zijn broer en omgekeerd. En waren er destijds goede, leuke, logische opinies te lezen in de gezaghebbende kranten? Jawel. Lag er maar aan welke krant je las.

Tja… Ingewikkeld.

Het kan best zijn dat mijn gevoel voor humor aan slijtage onderhevig is, al denk ik dat niet. Ik verlang soms naar NRC Handelsblad van de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. Met Karel van het Reve, Gerrit Komrij, Rudy Kousbroek.

Ik lach heel weinig tegenwoordig.

Heeft Bas Heijne de scherpte van een Karel van het Reve? Ik vind hem sympathiek, hij heeft van die keurige enerzijds anderzijds- standpunten maar dus overtuigen ze me enerzijds wel, maar anderzijds ook weer niet. En een collega-auteur als Ilja Pfeijffer? (Theodor haalt schouders op.) Eigenlijk vind ik zijn columns niks. Zijn laatste boeken heb ik niet gekocht. Hij zal de mijne ook niet kopen. Ieder van ons heeft een andere poëtica, een ander veld waarop hij speelt. Sander Schimmelpenninck dan? Ja, prima. Ben geen regelmatige lezer. Schrijft niet slecht. Maar hij overtuigt me niet. Het lijkt er soms op dat zijn repertoire bestaat uit één liedje, namelijk “alle eendjes zwemmen in het water’’ dat hij op de piano steeds een octaaf hoger of lager speelt.

En rechts dan? Daar zijn er op het ogenblik toch echt meer die ik waardeer. Uiteraard vooral Bart Nijman, die ondertussen Komrij-hoogte heeft bereikt. Ik ga ze niet allemaal opnoemen. Al mag Nausicaa Marbe absoluut niet vergeten! De echte opvolger van Renate Rubinstein.

Maar nog steeds heb ik geen goede verklaring voor hoe ik nou bepaalde standpunten, vooral pioloitieke standpunten moet beoordelen. En hoe ik aan die standpunten kom.

Ik heb destijds op JA21 gestemd, omdat ik weg ben van Annabel Nanninga (veel humor en kan verdomde goed schrijven, maar dat kan Martin Bosma van de PVV ook) en Diederik Boomsma (helder denker, kan goed vertalen), maar ik weet ook wel dat dat van mij rare argumenten zijn om achter een heel partijprogramma te staan. Het heeft te maken met vertrouwen. Omdat ik Annabel aardig vind, vertrouw ik haar en kan het me verder niet zo heel veel schelen wat ze vindt.

Kortom: ik laat mij niet zozeer overtuigen door diepgaande inzichten, maar eerder door hoe die standpunten worden verwoord. En door wie. Jesse Klaver en Jan Paternotte kunnen opvattingen hebben die de wereldvrede dichterbij brengen, ik zal nooit op ze stemmen vanwege psychische en fysieke afkeer. Ik zal ook nooit vrijwillig een artikel van ze lezen. Zo zal ik ook nooit stemmen op een islamiet, omdat een mohammedaan een vriend van mij op gruwelijke wijze heeft vermoord. Niet alleen kan ik me daar niet overheen zetten, dat wil ik ook niet.

Hoe komen andere mensen aan hun opvattingen?

P.S. De koran heb ik trouwens gelezen. Een onbegrijpelijk boek. Zeker als je het vergelijkt met de bijbel, die prachtig geschreven is en vol mooie verhalen zit. En humor bezit! (Sarcasme, ironie, overdrijving… Daarover een volgende keer.) In de koran zitten alleen maar geboden.

Ik ben het zó vaak roerend met je eens... en dat wou ik al gaan tikken voordat ik dat over de bijbel had gelezen

=

Leave a comment

Subscribe now

Share

Het volgende artikel schreef ik voor de Groene Amsterdammer (4-2-26.) Ik schreef dit stuk eigenlijk omdat ik me had geërgerd aan Adriaan van D. die een pulproman had geschreven over de driehoeksverhouding die hij had met Ellen Jens, de vrouw van Wim T Schippers. Het was werderom kitsch wat Adriaan had gemaakt. Ik wilde daar het kunstenaarschap van Wim tegenover zetten.

Over Wim T Schippers

‘Dit is afschuwelijk! Dat dit op de televisie uitgezonden wordt!’ zei mijn vader. Hij stond op van zijn stoel en liep weg. Hij kon het niet meer aan. Ondertussen rolde ik over de vloer van het lachen. Ik zag het milieu waartoe ik wilde behoren. Het zal 1973 zijn geweest. We keken naar de Barend Servet-show van Wim T. Schippers. Schippers was behalve beeldend kunstenaar ook schrijver van liedjes, toneelstukken en televisiespelen. Zelfs beknopt uitleggen wat hij dacht, vond en maakte, zou de hele lengte van deze rubriek in beslag nemen, maar hij was en is een groot kunstenaar. Bijna dagelijks zag ik hem destijds schrijven in Bodega Keijzer in Amsterdam. Hij schreef met ballpoint in grote Margriet-blokken; soms lachte hij om iets wat hij zelf had gemaakt. Ik wist destijds al dat hij zich verbonden voelde met de Fluxus-stroming, een vorm van neo-dada die uitging van het adagium: ‘Alles kan kunst zijn.’ Had het dan geen kwaliteit? Volgens mijn vader absoluut niet, volgens mij wel — grote kwaliteit zelfs, en zo denk ik er nog over. Wim Schippers’ kunst — en dus ook zijn literatuur — was één grote middelvinger naar de kunstopvatting en de burgerlijke manier van leven van destijds, en alles wat hij deed had humor. Onze humor. Schippers’ kunst zaagde de generatie van vóór en na de oorlog doormidden. Ook zijn literaire kunst. In elke televisieshow grossierde hij in nieuwe woorden en uitdrukkingen. Hij verzon: gekte, pollens, ronflonflon… Expres liet hij grappen mislukken; hij schreef monologen die ogenschijnlijk geen begin, midden en eind hadden. Het mocht expres niet vloeiend zijn. De door hem geschreven liedjes hadden we op een cassettebandje: ‘Waar gaat dat heen’, ‘Waar heb ik dat nou voor nodig’, ‘Juliana’. Zonder Schippers was er volgens mij geen Van Kooten en De Bie, geen Jiskefet, geen Hans Teeuwen geweest. Schippers verzette zich tegen het overgecultiveerde; hij was tegen het zogenaamd chique, tegen het pedante, tegen het sentimentele, tegen de nepromantiek. Elke regel barstte van de ironie. Hoe vaak zongen we niet:

‘Ik ben Gerrit.

Ik ben Gerrit en ik steel als de raven.

Ben een boef in de ogen der braven.

Maar wat moet je nou, als je niks hebt

In deze wereld waar je steeds wordt genept…’

Dat lied is een levenslied, een tranentrekker. De smartelijke omstandigheden van ‘Gerrit’ worden uitgebreid verhaald. Gerrit stal een broodje bij de bakker… Dan zingt Gerrit:

‘Zo groeide ik op, ja, voor galg en voor rad,

Het stelen, dat kon ik niet laten.

Ik heb in mijn leven al heel wat gejat

En ik zit nooit zonder dukaten.

Ik ben nu beroemd en berucht in het land,

Een brandkast, die kan je me geven.

Begon met een broodje, nu zit ik geramd.

En zo blijft het de rest van mijn leven.’

Kortom: misdaad loont! Amoreel? Ironisch? Schippers houdt niet van auteurs die glas oppoetsen alsof het kristal is; liever is hem echt kristal dat hij moedwillig van de tafel stoot. Laatst las ik weer een zin van hem: ‘Dat is eigenlijk heel eenvoudig, maar dat is het ingewikkelde ervan.’ Zo schreef Schippers duizenden zinnen. Alles loshakken, verbouwen, uitvergroten, absurd maken. Dat doet hij met de taal. Uniek in Nederland. Er bestaan bij Schippers geen vaste patronen, maar hij maakt wel nieuwe: ‘Pardon reeds.’ ‘Verdomd interessant.’ Schippers ontluistert, en dat is schoonheid. Wat een groot literator, wat een groot kunstenaar!

Subscribe now

Leave a comment

Aan B.,

Wat een treurige mail was dat, B. Een poes verliezen is al erg, een poes en een vriendin verliezen is een catastrofe. En dat binnen twee weken. Het is net of de dood niet uit je huis wil verdwijnen, dus ik raad je aan de ramen goed open te zetten, kaarsen te branden en toch maar knoflook en een kruis naast je bed te zetten. Of is dat tegen vampiers? Nou ja, kan geen kwaad, al denk ik dat de dood zich door niets laat tegenhouden. (Hier heb je ook helemaal niets aan, bedenk ik, maar ja, ik wil toch iets van troost bieden.)

De rouwkaart die ik per mail ontving ontroerde me omdat je een foto had gebruikt van D van, ik schat, vijfenveertig jaar geleden. In haar ogen zag ik het geluk omdat ze met jou was, de verwachting dat ze binnenkort moeder zou worden en de hoop dat jullie kind geen oorlog zouden meemaken zoals jullie ouders en vooral jullie grootouders wel hadden meegemaakt. Tja… Jullie kinderen zitten nu in Israël; ik denk dat zij nu dezelfde hoop hebben voor hun kinderen.

Ik wil, zoals je vroeg, graag binnenkort herinneringen komen ophalen en dan nogmaals mijn spijt uitspreken dat ik niet op de begrafenis kon zijn.

Oorlog is voor ons een moeilijk onderwerp. Ik weet hoe erg D. 7 oktober vond en ik bewaar in mijn hart haar bemoedigende woorden nadat ik bij “de krant waarvan ik de naam niet zal noemen” was ontslagen.

En dan opeens is haar stem weg.

En dat op een moment dat overal “genocide” wordt gezongen en Israël keer op keer vergeleken wordt met nazi-Duitsland, de IDF met de SS en de bombardementen met gaskamers. Het is om misselijk van te worden en ik zeg je, B: ik wil niet radicaliseren, maar ik kan niet anders. Onze argumenten worden niet gehoord. Integendeel. Mijn persoonlijkheid en mijn literaire kunst worden langs de lijnen van mijn opvattingen gelegd, zo van: wie zulke standpunten heeft kan per definitie geen goed boek schrijven. Dat is letterlijk tegen sommige van mijn kennissen zo gezegd. Dus ja, wat moet je dan? Dan ga je naar bewijzen van je argumenten zoeken en die zie je steeds meer. Rapporten die bewijzen dat Israël geen genocide pleegt, artikelen waarin wordt gesteld dat juist Hamas genocidale opvattingen heeft. Je luistert naar podcasts die overtuigend bewijzen dat jij gelijk hebt, etcetera etcetera. Ondertussen word je kwader en kwader, worden er in je omgeving overvallen en kraken gepleegd, meisjes verkracht en vermoord. Ondertussen probeer ik uit alle macht “genuanceerd” te zijn, maar steeds vaker wil ik dat mijn woorden de kracht van mitrailleurs hebben. Wanneer ben je nog genuanceerd en wanneer niet?

Maar je ziet een andere partij, de andere kant, de kant die voortdurend van zichzelf zegt dat ze aan “de goede kant van de geschiedenis” staan, die dat niet probeert. Ik besef dat ik momenteel onaangenaam gezelschap ben, maar dat krijg je als niemand met je wenst om te gaan. Ik had het idee dat D. me begreep. Helaas ben ik te sociaal onbegaafd en onhandig om je te laten beseffen hoezeer haar dood me spijt. Maar in de stilte van mijn werkkamer rouw ik om haar en fluister ik troostende woorden aan jou.

Je vroeg me - iets geheel anders - hoe ik die documentaire over Forum van Democratie vond. Ach, een studentenvereniging uit de jaren zeventig. Ik heb nog meegemaakt dat ze (de studentjes) in de jaren zeventig van de vorige eeuw Die Fahnen hoch zongen, dat ze dronken de Hitlergroet brachten en verklaarden hoe geweldig het nazisme niet was. Ze - de ouderejaars vooral - hadden invloed op de onzekere studenten van zeventien, achttien jaar oud, kuikens, net weg van hun moeder; weliswaar wisten dat ze iets dachten en zeiden dat met taboes was omgeven, ze vonden dat ook stoer om te zeggen en te doen. Zo’n groep die idiote dingen zei gaf verbinding. Ook toen al waren Joden in de minderheid. Het verschil is dat zo’n studententroep geen politieke invloed had, en dat heeft het FvD wel. Wat wij, journalisten en columnisten, moeten doen is constant aanwijzen waar ze racistisch en antisemitisch zijn. Dat deed deze goedgemaakte documentaire. Het toont aan - dat maakte me trouwens wel angstig - dat het fascistische gedachtegoed weer normaal wordt, net als het antisemitische. Dit kan niet anders of het gaat uitlopen op een clash, een burgeroorlog. Die voorspel ik bij deze, al denk ik niet dat dat je troost.

Ik wil er nog twee dingen over zeggen: een democratie moet juist de taboes en niet het vanzelfsprekende beschermen; wat voor de een een taboe is, is voor de ander namelijk vanzelfsprekend. (Snap je wat ik bedoel? Anders leg ik het nog weleens uit.) En twee: de paradox van de democratie is dat het de beste staatsvorm is die sterker wordt door zichzelf constant te ondermijnen.

Tot slot nog iets over Boem, wijlen jullie poes. Ik heb altijd gemerkt hoe ze rond jou en D. drentelde. Als een voegwoord met een glanzende vacht. Alsof ze jullie gesprekken wilde verbinden. In jullie discussies gedroeg zij zich soms als “en” of “omdat” of “als” en “maar.” Vooral als zij zo lief tussen jullie in lag. Dat was de reden dat jij en D. zo van elkaar hielden, Boem zorgde voor een nog inniger verbond tussen jullie, en je verdriet begrijp nu die spinnende lieverd en D. er niet meer zijn.

Ik lijd met je mee.

Theodor

Leave a comment

Subscribe now

Share

Kort verhaal

Verliefd

Hij was jaloers, maar verborg dat al een tijd. Of beter: hij was verliefd.
“We gaan dus twee maanden naar Frankrijk,’’ zei ze.
“Wat een ontzettend goed idee,’’ zei hij.
“Ja… we gaan kijken of we daar kunnen wonen,’’ zei haar man. 
“Sterf alsjeblieft!’’ dacht hij en iets van wanhoop in zijn buik  voelde drukken.
“Wonen? Ach… dan zijn we dus geen buren meer,’’ zei hij.
Even keek hij de vrouw aan en zij draaide zich onmiddellijk van hem af.
“Ja,’’ zei de man die hij haatte, “we kunnen ons leven nog veranderen. Met de laptop kan je overal werken. En we willen alletwee al tijden naar Frankrijk.’’
“Maar… voor altijd?’’
“Ja… als het kan!’’
“Hou je niet meer van dit land?’’
“Jawel, maar… We hebben zin in zon, lekker eten, een andere omgeving. We zijn beiden francofiel… En als we niets kunnen vinden… of we vinden het na een tijd niet leuk, dan keren we terug.’’
Hij keek naar de vrouw op wie hij, zoals hij zei “meer dan verliefd was” en begreep waarom ze niet naar hem keek.
“Wanneer gaan jullie?’’
“We gaan maandag weg. En dan reizen we twee maanden rond in het zuiden. Dordogne, Provence, daar in de buurt… en kijken we of we iets kunnen vinden… We hebben een soort route opgekregen van de makelaar… Dan keren we terug en gaan we de eventuele verhuizing regelen.’’
“Ik vind het jammer dat jullie weggaan,’’ zei hij.
“We komen af en toe terug. Frankrijk is dichtbij hoor. En als we gesetteld zijn kom je naar ons…’’
Toen ging de echtgenoot weg en bleven hij en de vrouw alleen achter.
Ze zwegen. 
“Ik had het je… Ik vond er niet de gelegenheid voor en…’’ zei ze tegen de grond.
“Maar je wist het al een tijd!’’
Een toen veranderde haar houding.
“Wij hebben geen toekomst. Dat weet je. Jij bent… jij hebt Louise en ik… En we zijn beiden gelukkig met ze.’’
“Ik ben niet gelukkig met Louise en jij niet met hem!’’
“Maar ook niet met jou… Ik zal nooit gelukkig met je kunnen worden.’’
“Wat een onzin!’’
“Je dwingt me allemaal verschrikkelijke dingen tegen je te zeggen.  Ik vond je aardig, maar wat we even hadden heeft niks te betekenen. Wat jij voelt voor mij, voel ik niet voor jou en zal ik nooit voor je voelen… Het is allemaal zo banaal. Het spijt me… Even dacht ik dat wij… Maar, het gaat niet en zal nooit gaan.’’
Hij wist het. Ze had misschien gelijk. Ze had gelijk.
“Veel plezier!’’ zei hij tegen haar en hij liep de deur uit. Vijftien meter verder liep hij zijn eigen huis binnen.
“Hee, ben jij al thuis?’’ vroeg hij aan zijn vrouw.
“Zoals je ziet… Er waren weinig mensen bij de dokter.’’
“O… En? Wat zei ze?’’
“Ze wil toch weer m’n bloed laten controleren.’’

Subscribe now

Leave a comment

Verborgen verleider: Lees De trip van Ferdinand Hania of anders De huilende gorilla

22

‘’Wat een mooi huis heb jij,’’ appte de Russisch Joodse Biseksuele Oekraïner. Hij zat veilig in mijn huis in de Weimarstraat. Hij had mijn woning helemaal schoon gemaakt en ging zich morgen bij de instanties melden. Hij leefde van het geld dat ik had meegegeven.

Waarom hij?

Iedereen heeft een draad van medelijden waarmee hij zich wil vastnaaien aan een ander. Medelijden moet je in stilte belijden, maar je mag dat best doen ten voordele van jezelf. Ik had in mijn leven al vele levens gered en onder mijn handen had de dood zich vaak laten wekken. Wie ik liefhad kon of wilde zich niet laten redden: mijn vader, mijn moeder, mijn apotheker, Margareth. En zelfs voor de psychiater koesterde ik… nee, geen gevoel, behalve een soort blijdschap dat hij dood was. Ik kon niet tegen dat kruis van hem op zijn rug. Ik kon niet tegen hem op. De verrader die aan de goede kant stond. Zijn kruis hoefde ik niet meer te zien.

-

De Vier Sterren Big was ontroostbaar. En bang natuurlijk.

‘’Ben jij niet bang?’’ vroeg hij.

‘’Wat heb ik dan gedaan?’’

Wie weet werd dit gesprek ook opgenomen, waren hier ook verborgen camera’s, was Vier Sterren Big ook eigenlijk een spion, al wist ik, door de brief van Margareth, hoe diep hij in de corruptie zat.

‘’Dacht jij dat je die medicijnen zomaar kreeg van je apotheker?’’

‘’Waar die medicijnen vandaan kwamen kon me niks schelen. Ik wilde mensen helpen. Genezen. In feite ben ik heel gewoontjes.’’

Vermoedelijk dacht hij nu dat ik een spion was. Ik vond dat een opwindende gedachte. Is een spion zielig? Een spion staat met zijn geweten altijd aan de verkeerde kant, hij is een soldaat bij de vijand. Nog opwindender is de dubbelspion, want uiteindelijk hebben we allemaal de moraal van een dubbelspion, maar dat weten we goed te verbergen in geheime codes en geheimschriften en dubbelzinnig gedrag.

De Vier Sterren Big wist dat hij gearresteerd zou worden. De geheime dienst van Oekraïne werkte goed en het bestrijden van corruptie was iets dat de Europese gemeenschap van ze eiste.

‘’Waarom neem je ontslag?’’ wilde hij weten, terwijl hij heftig zweette.

‘’Omdat ik van alles moet kotsen!’’

De vriendin van vadermoeder was een draadje in mijn leven dat ik niet goed kon afhechten maar dat domweg stukgetrokken moest worden,

Tantetje Troela, tante Trol, tante Teringlijdster, tante Tyfus, tante Tandenuithaarmondslaan, tante Tragestront. Een kwade genius. Een duivelin. Ik moest haar het huis laten dat eigenlijk mij toebehoorde. Dat zou ik niet erg hebben gevonden als ik haar mocht, maar ik mocht haar niet. Verder wist zij teveel van mij. Zij was een verliespost. Wat ik dacht zei zij altijd hardop: ‘’Je. haat je moeder, hè?’’

‘’Doe normaal.’’

‘’Je haat haar omdat zij anders is dan de anderen.’’

‘’Ik haat naar niet.’’

‘’Je hebt een hekel aan haar omdat ze de kaart legt.’’

‘’Ik heb geen hekel aan haar.’’

‘’Je denkt dat je slimmer bent dan zij.’’

‘’Helemaal niet.’’

‘’Je vader was een slappeling, dat weet je.’’

‘’Zo ken ik hem niet.’’

‘’Als jij haar ziet, kijk je in de spiegel.’’

‘’Dochters lijken vaak op hun moeder.’’

Tegen niemand heb ik zo gelogen als tegen haar. Waarschijnlijk omdat zij wist dat als ik haar gelijk gaf, zij macht over mij kreeg.

‘’Waarom hou je niet van je moeder?’’ vroeg ze eens.

En toen heb ik mij versproken.

‘’Zij is mijn moeder niet… meer.’’

Dat was een ernstige fout.

Aan vadermoeder vroeg ik eens waarom ze van tante Wreed hield.

‘’Ik kan bij haar zijn wie ik ben.’’

‘’Waarom kon dat niet bij papa.’’

‘’Papa wilde geen vriend. Daar schaamde hij zich voor.’’

Was haar toon rustig en haar stemgeluid iets hoger zodat het leek alsof ze nog niet door de hormonen waren aangetast en als ze mijn blik niet meed, maar me af en toe een blik waardig keurde, als ze haar hart een mond gaf en haar mond een hart, als ze haar woorden niet uit het bitter en het zuur haalde maar uit het zoet en als ze haar manzijn een ogenblik vergat, dan zweetten we beide over iets wat mogelijkerwijs zou kunnen duiden op een vorm van liefde die er dient te bestaan tussen moeder en dochter. Het was, althans, zo begreep ik, of zij haar eigen wereld niet wilde opgeven, zij wilde dat haar gevoelens haar gelijk bevestigden en niet haar verstand. Ik snapte haar voorkeur voor het man-zijn, haar liefde voor mannenkleren, haar behoefte aan een snor (goddank een korte bevlieging, hij stond haar echt niet) en haar neiging tot stoerheid. (‘Ik ga een motorfiets kopen!’) Maar de hormoonpreparaten hadden tevens haar poëzie laten verdorren en daar waren klanken van raspende bakstenen voor teruggekomen.

‘’Je houdt echt niet van me hè?’’ zei ze eens. Een vraag in de vorm van een stelling.

‘’Je houdt echt niet van me hè?’’ antwoordde ik.

Elkaar het eerlijke antwoord geven was onmogelijk.

-

Ik wilde niet bij de begrafenis van Margareth zijn.

Zij was in feite de lieve tante. De tante die dol was op mijn moeder en op mij. De tante die ons beiden ware liefde had gegeven. Vadermoeder wist dat Margareth en ik ook het bed hadden gedeeld, zoals ik het wist van haar. Margareth was een draad die weliswaar stuk was, maar nooit stuk zou gaan.

Ze had de psychiater in z’n zak en in z’n hart geschoten.

Gelukkig had ze een keurige medische opleiding gehad en wist ze dat je na twee schoten zeker stierf. Zeker met een kogel in z’n hart die ze met liefde had afgeschoten, onder invloed van een grote hoeveelheid MDMA. Ze wilde niks voelen, maar voelde waarschijnlijk alles. Onder invloed was ze naar het front gereden. MDMA met alcohol. De luitenant die haar had gevonden zei dat ze steeds iets zei… een naam. Ja… dat kon de naam van mij zijn of die van mijn vadermoeder. Ik denk die van vadermoeder. Of nee, toch de mijne.

Tot slot.

De rit van Lviv naar Den Haag duurt ongeveer achttien uur.

Mijn vader reed regelmatig heen en terug met de bus die van Station Holland Spoor vertrok. Hij had nooit door oorlogsgebied gereden.

De Viersterren Big was gevangen genomen. Niet lang na ons gesprek. De totale generale staf was geschokt geweest, ofschoon er enkele tussen zaten die ook corrupt waren.

Ze hadden hem, zo hoorde ik (van een nieuwe generaal) ook naar mij gevraagd.

‘’Zij heeft er niets mee te maken, ze had het te druk aan het front, Zij verdient een medaille.’’

Dat was aardig van hem.

Helaas kon ik hem op geen enkele manier redden.

Ze bleven hem maar vragen waar het geld was… De spullen hadden ze gevonden in een schuur tamelijk dichtbij ons front.

Hoe meer je naar het westen rijdt, hoe vreemder het wordt.

Je gaat naar een vrijheid waarvoor je strijdt maar die je op een of andere manier niet wil, die je onrechtvaardig vindt - je hebt er niet voor gevochten. Dat was twee generaties geleden. Al bij Berlijn rij je een suikertaart binnen met een glas champagne. En daarna wordt er steeds fanatieker gepoetst en schoongemaakt. Tot je in Nederland komt. De nieuwe huizen die je daar ziet zijn gebouwd van bakstenen van gemakzucht die makkelijk schoon te houden zijn en opeens is De Haag een suikerspin. Goddank is de Weimarstraat een buitenwijk van een Arabische stad, al moet ik er mijn biseksualiteit verbergen.

Ik opende de deur van mijn huis en stapte de crime-scene binnen.

‘’Wat is hier gebeurd, inspecteur?’’

‘’De twee lijken liggen in het bed, commissaris.’’

‘’We zullen eens kijken.’’

‘’Er is iets vreemds mee, commissaris.’’

‘’O ja? Wat dan?’’

‘’De lijken leven, ze zijn niet dood. Ze slapen als engelen.’’

Inderdaad lag mijn Dmitri met een jongen in bed. Ze hadden niet gehoord dat ik binnenkwam. Ze schrokken, maar ik stelde ze gerust. Was het de aanblik, was het de geur van mijn huis die ik meer dan een jaar had verlaten, was het ’t portret van mijn vader en moeder op de schoorsteen waardoor ik opeens besefte dat ik wees was, ik heb geen idee, maar ik moest kotsen.

Even later stelde de jongen van Dmitri zich voor.

‘’Bennie.’’

Ik wilde eigenlijk weten wanneer Bennie mijn huis zou verlaten, want ik was moe, wilde douchen en even met Dmitri praten.

Maar Bennie leek niet van zins op te stappen.

Hij vond het reuze interessant dat ik uit Oekraïne kwam. Hij had van zijn jonge vriend gehoord wat ik allemaal had meegemaakt. Ik moest wel een goed mens zijn. Ach, deze kalverliefde was schattig.

Toch stuurde ik Bennie weg. Ik moest Dmitri wat vertellen.

Op de dag dat ik naar Oekraïne vertrok, zei vadermoeder dat ze de kaart voor mij had gelegd. Dat deed ze om mij te kwetsen.

‘’Elke keer zie ik de dood,’’ zei ze.

‘’Dat kan kloppen als je mijn vak hebt.’’

‘’Ik zie dood om je heen.’’

Ik pakte haar kaarten, schudde ze en legde er één voor haar neer.

‘’Kijk, de zon voor jou,’’ zei ik.

En toen waren Dmitri en ik alleen.

Dmitri was gelukkig. Hij was mij dankbaar. Bennie was lief. Bennie was Joods, net als hij. En homo, net als hij. Een man, net als hij.

‘’Waarom heb je mij naar Nederland laten komen?’’ vroeg hij.

‘’Heb je gedaan wat ik je vroeg?’’

Ach, ik wilde niet zeggen dat ik hem nodig had gehad. Maar het was wel zo. Had ik hem misbruikt? In zekere zin wel.

‘’Waar is de koffer?’’ vroeg ik.

‘’Wat je zei, in de kleine kamer.’’

Ik ging niet meteen kijken.

Wat wilde ik eigenlijk? Wilde ik niet onmiddellijk terug? Ja, en nee. Ik kon beter hier blijven. Misschien zouden ze mettertijd toch denken: ‘’Die Nederlandse chirurg… Toch raar.’’ Misschien zouden ze het laten gaan. Er was niets dat naar mij wees. En ik had de brief van Margareth.

‘’Ik ga een reisje maken met Bennie,’’ zei Dmitri en hij keek me aan om te zien of ik dat verraad vond van hem. Maar dat vond ik niet. Ik vond het best.

‘’Ik moet je eerst iets zeggen, Dmitri.’’

Hij keek verbaasd. Ogen die waren losgesneden uit een dierenfilm van Disney.

‘’Ik ben zwanger.’’

En uiteraard kwam toen de vraag waar ik al zes weken over nadacht .

‘’Van wie?’’

‘’Van iemand aan het front die helaas is gestorven,’’ loog ik. Was het feit dat ik door de oorlog vergeten was de pil op het juiste moment te slikken een fout van mij geweest? Was hij niet een onbedorven knaap die ik onbewust zocht? Wilde ik niet bewust zwanger worden, en geen man, omdat ik vrij wilde zijn? Alleen voor een kind zorgen?

‘’Ben je blij?’’ vroeg hij angstig.

‘’Heel blij.’’

‘’Dan moet ik zeker je huis uit.’’

‘’Ik verzin wel wat,’’ zei ik.

De kleine kamer die binnenkort een kinderkamer zou worden was niet zonnig, want in Nederland regent het altijd. Ik keek naar de koffer. Ik opende hem. Inderdaad, de erfenis van mijn moeder.

‘’Ik heb hier twee koffers,’’ zei vadermoeder,’’ ik laat er één bij jou. Voor het geval dat.’’

‘Ik hoef jouw toestanden niet.’’

‘’Ik haal het wel weer op,’’ zei ze.

De truc met de twee koffers.

Wat moest ik met het bloed en de botten van vadermoeder?

‘’Waar gaan jij en Bennie heen?’’ vroeg ik aan Dmitri.

‘’We gaan naar het Novafestival in Israël. En dan ga ik verder studeren.’’

Hij keek me aan en zei: ‘’Ik ben zo gelukkig, Céline.’’

Op de foto die onlangs is gemaakt zie je mij met Louis in mijn armen, terwijl ik een medaille opgespeld krijg.

EINDE

Subscribe now

Leave a comment

Share

Dit was de laatste aflevering van het feuilleton “Frontchirurg.” Ik heb er mijn vakantie… voor anderen mee verpest. Ik dank de volhouders. Wat er met deze oorlogssatire gebeurt weet ik niet. Misschien een boek, misschien een eigen uitgave. Ik heb altijd al een oorlogssatire willen schrijven en dat is nu gebeurd.

21

En toch ging ik maar naar mijn altijd opgewonden psychiater, want ik had behoefte aan iemand die niets terugzei. Ik wilde hem al mijn problemen voorleggen, want mijn hoofd was een oorlogsgebied geworden. Een oorlogsgebied in een oorlogsgebied is verre van een vakantiebestemming.

‘’Hoezo?’’ vroeg hij.

Ik legde hem mijn problemen voor zoals een hond de weggegooide tak weer aan de voeten van zijn baas legt.

Ik vertelde hem vooral hoe ik mijn vader had zien hangen en dat ik zijn briefje op de keukentafel had gevonden dat aan mij was gericht en waarvan mij vooral de laatste zin bijstond: “”Laat dit niet aan je moeder lezen dus eet dit op!’’

Eet dit op! Dat uitroepteken waarin ik onmiddellijk angst herkende. Het rook naar bloed en toch was het lief.

Uiteraard heb ik het briefje opgegeten en een nepbrief voor mijn moeder geschreven. Loog ik tegen mijn moeder, of loog mijn vader in die brief?

De echte brief smaakte bitter.

Psychiaterman kon zich niet beheersen en vroeg toch: ‘’Wat stond er in dat briefje van je vader?’’

‘’Het geheim,’’ zei ik.

En daar liet ik het bij.

‘’Nee,’’ zei ik daarna tegen hem, ‘’vandaag niet.’’ Ik schoof zijn hand van mijn borst.

En ik verliet zijn therapieruimte.

-

Ik heb vaak over de dood nagedacht. Maar ik begreep al snel dat je er niet over kon nadenken. Je kon er alleen bang voor zijn. Maar had je doodsangst, dan wist je dat je leven je lief was. Dan deed je zinvolle dingetjes, leuke dingetjes, gekke dingetjes, lekkere dingetjes, stomme dingetjes, slimme dingetjes… Je redde eens een leventje, je dronk je eens een dronkenschapje, je naaide je baasje en werd genaaid door de mooiste. Dingetjes die soms zo fel in het zonlicht stonden dat je wel de schaduw moest opzoeken.

Margareth doodde de psychiater met een op een Rus buitgemaakt 9 mm Pistool Makarov, een dienstwapen uit 1951. Door het gehele Rode Leger gebruikt. Kijk maar op Wikipedia.

De psychiater werd uit de therapieruimte weggehaald en vlakbij het vijandelijk front neergelegd en daar in brand gestoken. Hij zat niet in de vrachtwagens met de lijken die naar ons veldhospitaal werden gebracht.

-

Margareth was op een camera vastgelegd.

De psychiater was blijkbaar paranoïde.

Terecht. Bij de Oekraïense geheime dienst bekeken ze waarschijnlijk hoe hij en ik de liefde bedreven. Goddank had ik het met hem niet over mijn moeder gehad. Alleen over mijn vader. Ze konden me ook zien huilen. En hoe ik schuldgevoel onder woorden probeerde te brengen. En hoe ik ook niet wist waar ik het zoeken moest. En hoe ik onverschilliger werd tegenover de dood.

Margareth moest hem wel doden.

Hij stond aan de foute kant, wat de goede kant was. Hij verraadde de goeden, maar pikte mee van de fouten. Hij had iedereen (behalve mij) al in het verderf gestort. Waarom deed hij dat? Ik dacht aan het getatoeëerde kruis op zijn rug. Hij was gelovig, had hij mij verteld. Ach ja, de satan heeft ook volgelingen; de meesten daarvan zijn trouwens psychiater weet ik.

Margareth was door hem verraden maar wist door haar Vier Sterren Big een paar uur uit handen van de Militaire Politie te blijven. Ze ging met Big naar bed, legde een brief op zijn bureau waarin stond dat ze een brief had verstopt waarin ze alles onthulde (behalve mijn rol, trouwens), stal dat pistool van de generaal en bezocht mij voordat ze de psychiater ging doodschieten en zei: ‘’Hier, dit is een brief. Daar staat alles in. Alles. Alle routes, alle contacten, alles wat we hebben gedaan. Als ik dood ben, is dit je vrijbrief. Je kunt hier iedereen mee aan de hoogste boom hangen.’’

‘’Waarom krijg ik die brief?’’

Margareth was even stil (dat zie je vaak in films als er iets belangrijks gezegd gaat worden, maar je leest het ook vaak in boeken) en zei toen: ‘’Ik hield van jou en ik hield van je moeder. Maar waar hield ik van? Jullie beiden wisten mijn begeerte op te wekken, zoals mijn Big dat ook kon. Begeerte is geen liefde, maar wel familie. Jullie leerden mij dat elk gevoel liefde is. Ik had geen gevoel, maar zoals begeren liefde is, is strijdlust liefde, is over een stafkaart hangen en beslissen welke heuvel moet worden ingenomen en dat dat vijf of tien mannen mag kosten, een vorm van liefde. Liefde is beslissingen nemen en daar zeker of onzeker over zijn.

Alstublieft.

Liefde is naar de dode jongens en meisjes kijken en niet proberen te ontdekken waar je gevoel zit, omdat het je niks doet.

Alstublieft.

En tot slot heb ik ontdekt dat verraad ook liefde is. Zoals het gebruik van opiaten liefde is. Oh, mijn chloroformdromen waren zo mooi. Vechten met MDMA was misschien wel het grootste avontuur in mijn leven. En misschien wordt dat ook wel weer een groot avontuur.’’

Ze keek me aan.

Stond op.

Kuste me.

En zei: ‘’Tot ziens.’’

Daarna liep ze naar de psychiater.

Ik stak de brief in m’n tas.

Nadat ze de psychiater had doodgeschoten, was ze rustig naar buiten gelopen, had een Jeep gepakt en was naar het front gereden. Daar had ze een mitrailleur van een jongen gepakt en was naar de voorste linies geslopen, steeds meer naar voren, naar voren, nog iets meer naar voren.

‘’Wat doe je, godverdomme?’’ had iemand geroepen. Margareth stapte op een bermbom.

Een jonge luitenant had haar naar een kuil gebracht en gewacht. En twee uur later lag ze bij mij op de operatietafel. Beide benen lagen er half af, alsof die afscheid wilde nemen en zelfstandig verder wilde lopen.

Het doorzagen van een been duurt enkele seconden.

In die paar seconden kan zich een leven in je kop afspelen.

‘’Red haar.’’ zeurde haar generaal. Hij schreeuwde tegen mij. Luister: wanhoop, angst, eenzaamheid, verloren liefde, dood, leven, verraad, - allemaal tevergeefs, want ik moest me zo concentreren dat ik alleen zijn wolfachtige gehuil hoorde.

Uiteindelijk zijn we allemaal wolven en willen we de ander verscheuren.

Bloedworst. Ik wilde bloedworst van Margareth.

De generaal wilde alleen weten waar De Romp de brief had verstopt. Daarom moest ze blijven leven. Uiteindelijk zijn we allemaal eekhoorns en verstoppen we onze nootjes voor als het winter wordt. Margareth en ik, we waren Knabbel en Babbel uit de Donald Duck. Uiteindelijk zijn we ook allemaal eendagsvliegen, al duurt de dag soms erg lang.

Ik hield het niet meer en moest opeens overgeven. Mijn maag draaide om. En draaide om.

En Margareth stierf.

Was dat mijn schuld?

Was alles niet mijn schuld?

Wat zou ik zijn zonder schuld?

En mijn maag draaide nog eens om.

Waarom kotste ik? Wat wilde mijn lichaam mij vertellen?

Ach, dat wist ik wel. Dat weet ik al mijn hele leven, maar dan zonder kots.

Nee, ik wist het eigenlijk niet.

• wordt vervolgd +

  Subscribe now

  Leave a comment

  Share

  We zijn bijna aan het einde van dit satirische oorlogsfeuilleton. Ik doe mijn best.Misschien nog één of twee afleveringen.

• Subscribe now

20.

Nog even een kort in memoriam: ‘’Het leven van mijn vadermoeder was altijd oorlog geweest. Zij trok van slagveld naar slagveld. Ze voerde oorlog tegen haar man, tegen mij, tegen de vrouw in haar, tegen de man in haar. Zij accepteerde het lot niet en dacht dat de kaarten ook haar lot kenden en begrepen. En misschien was dat ook zo. We weten niet wat de laatste kaart was die zij voor zichzelf had gelegd. Noch kennen wij de inhoud van andere kaarten. Misschien ging zij daarom wel naar Oekraïne. Om oorlog te voelen. Oorlog te zijn. En om datgene te krijgen waarvan ze het meeste van hield: geld. Vadermoeder wilde geld zijn. Geld om te verdienen en om uit te geven. Liever dan in driedelig grijs zou ze zich kleden in bankbiljetten. Geld was haar minnaar, maar ze wilde ook de minnares van geld zijn. En toen ze het had…’’

Ik keek op mijn horloge.

Mijn Russische Oekraïner was nu al bijna bij de grens.

Ik mocht weer terug naar mijn vertrouwde veldhospitaal.

Voordat ik Kyiv verliet, keek ik nog even goed rond.

Ergens in het stof in de lucht was vadermoeder, ergens was ze, nergens was ze. Het leven van mijn moeder was altijd oorlog geweest. Nog één keer snoof ik de hebzuchtige wind op.

-

Generaal Margareth zei dat ik nergens meer van werd verdacht toen ze weer op inspectie kwam.

Na die mededeling hoorden we de ambulance en wist ik dat ik weer aan het werk moest.

Margareth zou me helpen, zei ze.

Tijdens het dichtnaaien van een wond en terwijl Margareth me allerhande klemmen aanreikte, vertelde ze dat er een verrader in het kamp was en ze vroeg of ik hem wilde vermoorden. Ik zei dat ik daar erg slecht in was. ‘’Het is eigenlijk een bevel,’’ liet ze me weten.

‘’Maar wie is het?’’

Ze noemde de naam.

‘’Hoe weet je dat?’’ vroeg ik.

‘’Jouw apotheker verdacht hem al, en je moeder ook.’’

Opeens werd ik me weer gewaar van de geur van bloed en de warmte ervan. Ieders bloed, mits in grote hoeveelheden, ruikt hetzelfde; het is niet geurloos, maar het probeert geur te bedekken.

Tijdens het zoveelste college “snijden” vroeg een student: ‘’Kan je van dat bloed ook bloedworst maken, professor?’’ Professor Maertens antwoordde meteen: ‘’Het is heel eenvoudig. Snipper wat uien, trek een dag van tevoren bouillon van de botten, snij van het vet dobbelsteentjes, verwijder het echte vlees. Fruit in een pan de uien en het spek. Voeg er de bouillon bij. Voeg het bloed toe en doe er flink wat zout bij, ga niet naar het kookpunt, haal het van vuur en laat het koud worden. Tot het goed gestold is. Nu kan je de darm vullen om er worst van te maken.’’

Er werd gezegd dat sommige Russische slagers bloedworst van Oekraïners maakten. Maar ik heb het nooit mogen proeven.

-

Ondertussen vroeg ik me af: wat te doen met de verrader? Wat had hij eigenlijk verraden? En wie? Waarom? Was hij er de oorzaak van dat mijn apotheker zelfmoord had gepleegd? Dat er op mijn moeder een aanslag was gepleegd? Wat waren zijn motieven geweest? Want het was een hij. Een echte “hij.” Een hij die zich er enorm op voorstond dat hij een “hij” was. Zeg maar een “Hij!” Hoe dood je een “Hij”?

‘’Ik doe het wel, ‘’ zei generaal Margareth, ‘’ik heb daar een opleiding in gehad.’’

• wordt vervolgd +

  Leave a comment

  Subscribe now

  Share Theodor Holman

  

  Koos vraagt zich af waarom ik hem de hele tijd wil kieken. “Hoe vaak kijk jij naar de foto’s van Moor, Veertje, Streepje, Helder…” En hij noemde nog een paar dieren op. “Misschien niet zo vaak als ik zou willen,’’ zei ik, “maar als ik ze zie, herinner ik me weer hoeveel ik van ze heb gehouden.’’ “Heb gehouden? Of nog hou?’’ vroeg Koos. “Heb gehouden en hou, ‘‘ antwoordde ik. Koos dacht na en zei toen: “Okee, kiek me dan maar. Ik hoef geen foto van jou. Ik weet niet waarom niet.’’

19

Een sms’je van Margareth.

‘’Helaas is je moeder bij een auto-ongeluk om het leven gekomen. Ze is op een bermbom gereden. We hebben weinig van haar terug kunnen vinden. Ze is gewoon helemaal verdwenen.’’

Tweede sms: ‘’Onze mannen hebben nog echt goed gezocht in de omtrek. Behalve wat lichaamsdelen en een deel van een arm, was ze helemaal ontploft.’’

Derde sms: ‘’Ze was geen vrouw, ze was ook geen man. Ze was niks. Haal deze sms’jes weg.’’

‘’Heb je van haar gehouden?’’ vroeg ik.

‘’Het spijt me. Verdwijn nu het nog kan.’’

-

Over de corruptie werd veel in de kranten geschreven.

We kregen nu elke week wel een buitenlandse delegatie te verwelkomen en allemaal vroegen ze hetzelfde: ‘’Hoe zit het met de corruptie?’’ Geduldig legden we uit dat oorlog verbindt, dat we voor elkaar opkomen, en dat dus de corruptie stukken minder was dan voor de oorlog.

‘’Maar soms moet je wel corrupt zijn,’’ zei ik dan.

En dan zag ik ze schrikken.

‘’Hoezo?’’ vroeg dan een Duitse, Franse of Nederlandse minister.

‘’Hoe moet ik aan medicijnen komen als we geen geld meer hebben? Hoe aan verbandmiddelen, aan krukken, aan rolstoelen, aan noem maar op, en als we die dan aangeboden krijgen uit de onderwereld omdat ze daar weten wat wij nodig hebben, wat moeten wij dan doen? Zo zit het ook met wapens. We hebben nauwelijks bommen meer, nauwelijks luchtafweergeschut, nauwelijks munitie, omdat jullie maar twijfelen en twijfelen. Wat moeten wij dan doen als hier een Chinees komt met een goed voorstel, of een Rus met overgebleven wapens, of een Fransoos met oude artillerie? Of een dokter uit Holland met mitrailleurs uit Duitsland?’’

Als ze in discussie met me wilden, leidde ik ze de tent rond met de soldaten van wie ledematen geamputeerd moesten worden. Ik kon gelukkig worden als ze allemaal moesten kotsen. Het geluid van hun gebraak en het gekreun van de patiënten gaf wonderlijk moderne harmonieën.

‘’We kunnen proberen in EU-verband nog wat…los te krijgen,’’ zei er soms één.

‘’Het spijt me, ik moet aan het werk.’’ En dan riep ik: ‘’Maak patiënt 10741 maar klaar” en begon mijn handen te wassen met ontsmettende zeep en deed handschoenen aan die roken naar oude condooms.

Niemand bleef kijken. Ik luisterde naar mijn eigen compositie voor één zaag, Opus 1, ‘De operatiezaal.’ Prachtige Russische en Oekraïense stemmen. Cultuur verbindt.

-

Na twee weken te hebben ondergedoken in de halve ingevallen ruïne van boerderij in de buurt van ons front (er bestaan in deze buurt alleen nog maar oude, half ingevallen boerderijen) haalde ik mijn Oekraïens geworden soldaat op, gaf hem een brief mee waarin stond dat hij op een gevoelige geheime operatie was gestuurd en uit Lviv medicijnen van het station moest halen (ik had de brief laten ondertekenen door Vier Sterren Big, die dacht dat hij wat ging verdienen terwijl hij kon vermoeden dat hij verraden zou worden) en liet mijn Russisch Joodse biseksueel wegrijden. Nu bidden, hopen op gunstige kaarten, het koffiedik gunstig stemmen en de glazen bol eens goed opwrijven.

-

Mijn vadermoeder werd gekist in Kyiv en naar Nederland gestuurd.

De Militaire Politie kwam weer langs.

‘’Uw moeder had een grote zware koffer bij zich. Weet u wat daarin zat?’’

‘’Ja.’’

‘’Wat dan?’’

‘’Geld,’’ zei ik.

Dat ik dat wist verbaasde ze.

‘’Het was heel veel,’’ zei de leuke agent.

‘’Ik denk ongeveer een miljoen,’’ zei ik.

Ze knikten.

‘’Ik vrees dat we u dus ook moeten arresteren.’’

‘’Dat begrijp ik. Ik word graag verhoord door de hoogste in rang.’’

En zo kwam ik van uit het front, weer in Kyiv terecht. Ik werd twee dagen opgesloten voordat het verhoor begon.

Het verhoor werd afgenomen door generaal Margareth, inmiddels hoofd van de interne beveiliging, en nog twee hoge dienders, een van de marine en de ander van de luchtmacht.

De koffer stond in de hoek.

Leeg.

‘’U wist dat uw moeder geld vervoerde?’’ vroeg Margareth. (‘Oei, wat ben je streng, gekkerd!’ zei ik maar niet.)

Ik knikte.

‘’Weet u ook hoe zij aan dat geld kwam?’’

Dat wist ik, en ik begon mijn monoloog.

(Zaallicht uit, podiumlicht ook uit. Volgspot op mij!)

‘’ Toen ik jong was, zag ik op een dag mijn vader in het trapgat hangen. Hij had zich altijd voor mij en voor zijn vrouw geschaamd. Hij schaamde zich voor zijn diepe depressies, hij schaamde zich voor het feit dat hij niet kon aarden in Nederland, hij schaamde zich dat het voor hem onmogelijk was om zijn vrouw en mij te onderhouden. Daar kwam nog bij dat zijn vrouw op iemand anders verliefd werd en hij zijn huis uitgezet zou worden…’’

Ik keek iedereen even kort aan. Men was nog niet echt aangedaan.

‘’Mijn moeder… ze moest hard werken om geld voor mijn studie te betalen. Keihard. (of eerst hard ipv keihard en dan Keihard om het te benadrukken) Maar ook zij raakte in een existentiële crisis. Wie was zij? Wat was zij? Wat ging ze doen? Mensen helpen. Dat was haar antwoord. Dat was wat zij het liefste wilde. Mensen helpen. Altijd maar mensen helpen. Met goede raad, met het schrijven van brieven, met vrijwilligerswerk, en ten slotte, ten slotte, ik zeg…ten slotte…want daar kwam het altijd op neer, ten slotte hielp zij, terwijl zij niet rijk was, de meest kwetsbare mensen, de verschoppelingen van stad en land… met geld. Tot zij niets meer had.’’

Ik keek weer even rond. Verdomme, het lukte me niet die mensen te ontroeren!

‘’Mijn moeder… mijn vreemde moeder… wat gaf zij toen zij geen geld meer had? Zij gaf de mensen hoop. Hoop! Want alle mensen willen hoop. Hoop is soms meer dan geld. Hoop is een glans in de ogen van de mensen. Hoop is het scheppen van een nieuw landschap, een nieuw uitzicht, soms een nieuw paradijs… En daarom begon mijn moeder de kaart te leggen. Ze kon de mensen iets meer laten zien van hun toekomst. Maar zo’n toekomst had alleen zin als er geld was. Een toekomst zonder geld is een bos zonder bomen, een zee zonder water, een aarde zonder mensen…’’ Ze kwamen zomaar m’n mond uitrollen. En ik zag Margareth licht knikken ten teken dat ik de goede kant op ging.

‘’U weet… dat mijn vader een trotse Oekraïner was. Mijn hele leven heeft hij gezegd dat ik een Oekraïense was. En toen de oorlog uitbrak, heb ik zelf alles uit mijn handen laten vallen, om hier te dienen, om hier te helpen, om hier Oekraïne… aan een zegen te helpen! En dat wilde mijn moeder ook.’’

Margareth maakte een teken dat ik moest opschieten.

‘’Mijn moeder wilde alles, alles, alles doen om Oekraïne te helpen. En dus kwam ze hier om de mensen hoop en geld te geven.’’

‘’Maar hoe kwam ze aan dat vele geld?’’ vroeg een schat van een knaap.

‘’Hollanders handelen. Ze handelden in alles. Ze zag dat wij bijvoorbeeld een gebrek hadden aan medicijnen aan alles eigenlijk. En dus moest ze ze kopen. Ze kon handelen als geen ander, juist omdat ze een goed netwerk had opgebouwd. En dus haalde ze geld uit Nederland en ging ze hier met Russen en Chinezen, Iraniërs, met alles en iedereen onderhandelen om medicijnen. En het lukte haar. Ze moest kopen en verkopen. En ze maakte geen winst. Maar net op het moment dat zij de grootste transactie ging doen om medicijnen te bemachtigen die wij aan het front hard nodig hebben, werd zij vermoedelijk verraden en is haar auto verongelukt.’’

Margareth knikte. Ik had niks miszegd.

‘’Er zijn ook stemmen die zeggen dat uw moeder corrupt was en misbruik maakte van de Oekraïense gastvrijheid en eigenlijk het Russische leger hielp.’’

‘’Dat geloof ik niet. Maar het kan altijd. Ik hoop dat u het goed uitzoekt. Ikzelf ben mijn moeder alleen maar dankbaar voor de vele medicijnen en andere medische goederen die wij van haar hebben gekregen. Het kan best zijn dat zij daarvoor corruptie heeft moeten plegen. Maar aan de andere kan van de balans staan de grote hoeveelheid levens die zij heeft gered.’’

Nu knikte iedereen.

• wordt vervolgd+

  Leave a comment

  Leave a comment

  Share

  Het satirische oorlogsfeuilleton “Frontchirurg” nadert zijn einde, maar ik weet niet precies hoe lang het gaat duren. Hou nog even vol.

18

De kaarten lagen ongunstig.

Margareth vertelde dat mijn vadermoeder was doorgedrongen tot de hoogste generale staf en zich niet had kunnen beheersen.

De kaarten hadden verteld dat het steeds beter zou gaan met het land.

De kaarten vertelden haar ook dat een bepaalde generaal een groot geheim had.

De kaarten vertelden haar dat zij die generaal misschien wel hulp kon bieden. Omdat zij Nederlandse was…

En zo was vadermoeder ter ore gekomen waar “het spul” lag. Misschien wel honderd kilo. Ze wilde het naar Den Haag laten koerieren.

‘’En jij moet dus verdwijnen,’’ zei Margareth. ‘’Het gaat fout. Er is een lijn naar de generaal in Kyiv, een lijn naar jouw apotheker, een lijn naar mijn generaal en een lijn naar mij.’’

‘’Wat gebeurt er met de manvrouwvrouwman die mij heeft gebaard?’’

En toen maakte de camera een close up van Margareth.

Er klonk een rap in mijn hoofd: oorlogszucht, gebakken lucht, ontucht, geducht, gezucht, vaandelvlucht. Niet zo knap als mijn negentienjarige Oekraïense Russische homoseksuele Jood, maar ik was dan ook twaalf jaar ouder dan hij. Van de mooiste gedichten die ik uit mijn hoofd had moeten leren blijven uiteindelijk alleen de rijmwoorden over.

-

In het krantenbericht stond dat “de generaal” - een mij onbekende man - door een auto-ongeluk om het leven was gekomen. Zijn veldslagen waren talrijk, zijn daden werden geroemd. Hoe het kwam dat zijn auto uit de bocht was gevlogen was onbekend.

In een ander krantenbericht stond dat een bepaald medicijnendepot in brand was gevlogen. Door eigen vuur, nota bene. Een vergissing. De grote brand was moeilijk te blussen. Vele medicijnen waren verloren gegaan.

Er waren mensen gearresteerd die nalatigheid werd verweten.

Een vergissing is de geest die even wordt misleid. Een stoot van je kop waardoor je hersens even van tafel vallen. De illusie blijkt inderdaad een illusie en niet de werkelijkheid - je hebt je vergist.

-

En toen kwam vadermoeder bij me op bezoek. Op visite, zou je bijna kunnen zeggen.

Met een koffer. Een lelijk, armoedig ding. Vermoedelijk geheel in stijl met de inhoud die ik niet wilde kennen.

‘’ Ik ga naar Toscane,’’ zei hijzij, ‘’zeg tegen Margareth dat ik van haar hou.’’

‘’Dat zeg ik ook elke maand minstens twee keer tegen haar.’’

‘’Ik heb haar gelukkig gemaakt.’’

‘’Zij mij.’’

‘’Ze wilde met en voor mij alles doen.’’

‘’Het zal niet de eerste liefde zijn die je ongelukkig achterlaat.’’

‘’Je zou beter tot je recht komen als soldaat dan als chirurg, lieve schat.’’

‘’Ik ben chirurg én soldaat en ik strijd met naald en draad,’’ rijmde ik.

‘’Ik zag je graag in de voorste linies, want je bent dapper en strijdvaardig.’’

‘’Maar ook behept met jouw intelligentie. Onze intelligenties zijn afkerig van de voorste linies.’’

‘’Ik ben blij dat we het hebben uitgesproken,’’ zei hijzij, ‘’in deze korte dialoog zat ons verleden… Toch denk ik dat ik goed voor je ben geweest.’’

‘’Mijn vader, die mijn vader niet blijkt te zijn, zei ook altijd dat jij goed voor me was. Dat hij dat zei was een daad van liefde voor jou en mij.’’

‘’Door hem ben je Oekraïense.’’

‘’Wie was mijn echte vader?’’ vroeg ik.

‘’Ik weet het werkelijk niet.’’

We groetten elkaar door elkaar niet aan te raken en naar elkaars benen te kijken, zij verliet me.

‘’Wat zeiden de kaarten over je vertrek?’’ vroeg ik nog aan haar rug, zonder deze woorden uit mijn mond te laten komen.

• wordt vervolgd -

Leave a comment

Subscribe now

Share

Verborgen verleider: Lees De Trip van Ferdinand Hania

17

De militaire politie ondervroeg ons allemaal naar aanleiding van de dood van de apotheker.

Ze vroegen wat ik wist.

‘’We hadden een zuiver professionele verhouding met elkaar.’’

‘’Er wordt gezegd dat u een verhouding met hem had.’’

‘’Onzin, ik ben een lesbische vrouw. Ik hou niet van mannen. Wie heeft dat gezegd?’’

Ze gaven geen antwoord.

‘’Heeft u momenteel een relatie?’’

‘’Nee, dat ligt hier heel moeilijk. Niemand houdt van lesbiennes. Zeker niet in het leger. Zeker niet van een buitenlandse lesbienne.’’

Ze krabden op hun hoofd, ze keken in hun papieren.

‘’Is er iemand hier met wie u een verhouding heeft gehad?’’

Doelden ze op Margareth? Die zou ik beschermen. Ik noemde de naam van een verpleegster met wie ik wel eens in bed lag en die heerlijk kon zoenen. Maar die werd zo door schuldgevoel geteisterd dat ik haar tegenwoordig alleen maar lief aankeek, terwijl de wederzijdse hartstocht uit onze ogen droop.

Ze schreven de naam keurig op.

De lieverd zou straks huilend bekennen dat we weleens hadden gezoend en dat ze daar erge spijt van had.

Ondertussen schoot de Militaire Politie geen steek op.

Ja, er was wat “onverklaarbaar geld” gevonden in de kluis van de apotheker. Ja, ze wisten dat hij in buitgemaakte wapens van de Russen had gehandeld. Ja, ze wisten dat hij ook in medicijnen die rechtstreeks uit India kwamen gehandeld had, maar er moesten ook mensen “in zijn omgeving” zijn die er van wisten. Waar waren die medicijnen bijvoorbeeld? Waar waren die wapens naar toe gegaan? Er moest ook nog geld zijn. De corruptie was een groot kwaad. Zeker in oorlogstijd. Ik was het daar uiteraard mee eens. Ik zei maar niet dat oorlog alles corrupt maakt. Vooral de geest. Corruptie is namelijk een overlevingsstrategie. Het maakt het zinloze van de oorlog zinvol. Mijn Apotheker wilde voor vrouw, kinderen en omgeving een soort Messias zijn met genoeg geld om goed te doen - en af en toe een hoer voor zichzelf. Zoals de meeste mannen die ik ken, maar ik ken er niet zoveel.

‘’We komen nog bij u terug,” zeiden de knappe jongens van de Militaire Politie.

-

‘’Je moet haar laten leven,’’ zei de Vier Sterren generaal, de man van Margareth die door mijn gezaag steeds minder mens was geworden. Hij ging op z’n knieën alsof hij mij ten huwelijk wilde vragen. Daar zou ik niet op ingaan. Margareth was nu een romp. Een ramp zonder benen. Was de Viersterren Big boos of verdrietig? Was hij bang eenzaam te worden, of had hij groot medelijden met zichzelf? Was het tactiek of emotie? Ach, ik had een vermoeden…

Had ik eigenlijk wel in de hand of ze bleef leven of niet?

Er waren drie artsen met haar bezig plus de anesthesist en de operatie zuster. Niemand was opgeleid tot chirurg, maar ik had de meeste benen en armen afgezet, dus ik mocht het doen en ik had mijn best gedaan. Niemand zou het mij kwalijk nemen als Margareth zou sterven. Ik keek op de monitor naar haar hartslag en bloeddruk.

De uitslagen zeiden dat ze nog leefde. Maar de cijfers leefden meer dan zij.

-

Ik zei tegen de jonge Russische soldaat: ‘’Vanaf heden ben je een Oekraïner. Hier! Je paspoort naar vrijheid.’’

Hij keek naar de foto.

‘’Is hij dood?’’ vroeg hij.

‘’Ja.’’

‘’Dat stemt me droevig.’’

‘’Mij ook.’’

Mijn Russische soldaat was aardig opgeknapt, maar ik hield hem administratief ziek tot na de uitwisseling. Ik had hem nodig.

‘’Waarom doe je dit voor mij?’’ vroeg hij.

‘’Een goed mens heeft altijd een slechte reden.’’

‘’Is dat een Oekraïens spreekwoord?’’

‘’Nee, een uitspraak uit het land in mijn hoofd.’’

Hij was verward, maar lachte toch even. Hij vroeg wat voor een land dat was.

‘’De bomen zijn er rood, de lucht is paars, de steden groen, de zee geel. Er lopen allemaal dieren rond die we hier niet kennen: de rondor, de pluntofant, de tuk, de smussie en de vulievulie. Tot op heden heb ik er geen echte mensen ontdekt. Maar we zijn nog aan het zoeken.’’

En ik legde hem uit hoe ik hem zou weg smokkelen van ons kampement, hoe en waar hij zich verborgen moest houden , ik zou een Oekraïens uniform en burgerkleding voor hem regelen. Ik zou hem een routekaart geven, wat geld en een telefoonnummer in Nederland dat hij uit zijn hoofd moest leren. Daarna maakten we een wandeling in de bosjes, vertelde hij dat hij kon rappen en gingen we vrijen - hij voor de tweede keer in zijn leven - terwijl de drones over ons heen vlogen. Het waren die van ons.

De daad was in dertig seconden gepiept.

Het aanstellen dat ik klaarkwam en gelukkig was wel twee minuten.

Van trots kreeg ik een rap te horen: ‘’Pornografie, filosofie, hypocrisie, democratie, lobotomie, demagogie, homofilie, bureaucratie, claustrofobie, euthanasie…” En dan steeds het accent op de tweede lettergreep.

Heel mooi, heel vernieuwend.

Morgen was hij Oekraïner. Eerst een soldaat met papieren van mij, vervolgens een burger en daarna een Oekraïense vluchteling. Redde hij het niet, dan had hij pech gehad.

Redde hij het wel, dan kon hij mooi homoseksueel zijn en Jood zijn in Nederland.

• wordt vervolgd+

Leave a comment

Subscribe now

Share

Blijf volhouden. Lees anders: De trip van Ferdinand Hania. In elke boekhandel te koop.

16

De benen van Margareth waren er bijna af. De ene dij zou iets korter lijken dan de andere. Dat had ik een beetje slordig gedaan.

‘’Je moet het nu zeggen!’’ zei ik tegen haar Vier Sterren Big.

‘’Wat is ze nog?’’ vroeg hij.

‘’Een wezen van wie je hebt gehouden.’’

‘’Maar hield ze van mij?’’

‘’Dat weet ik niet,’’ zei ik terwijl ik het antwoord wist.

‘’Jij bent arts,’’ zei hij.

Ik keek naar de anderen in de operatiezaal. Niemand zou het mij kwalijk nemen als ik haar liet sterven. Ik moest het alleen zo laten lijken dat ik er absoluut niets aan kon doen. Terwijl iedereen mij vol spanning aankeek, moest ik aan een mop denken waar Margareth en ik om hebben gelachen toen we dronken waren en coke hadden gesnoven. Ik haalde de moppen van internet, via de site: https://www.kidsweek.nl/moppen.

‘’Een man komt in een oerwoud een tijger tegen. Hij is doodsbang en rent weg, maar de tijger komt achter hem aan. Na drie uur rennen valt de man heel moe op de grond. Hij denkt: ‘Nu ben ik er geweest!’ De tijger komt naar hem toe, tilt zijn poot op, tikt de man aan en zegt: ‘Tikkie, jij bent hem!’’

We bleven maar herhalen: ‘’Tikkie, jij bent hem… Tikkie, jij bent hem… Tikkie, jij bent hem…’’ We kwam niet meer bij.

De man in het oerwoud. Wat deed hij daar? Waarom was hij daar? Vermoedelijk was er oorlog.

Alle mannen in het oerwoud kwamen tijgers tegen.

Niet één zei er: ‘’Tikkie, jij bent hem!’’

-

En op een dag kwamen er elf gewonde Russische jongens binnen. Die moesten opgelapt worden. We zouden ze kunnen ruilen tegen enkele van onze mensen.

Oplappen is: wonden schoonmaken, verbinden en paracetamol geven. Eén jongen - of man eigenlijk - zat zo te rillen dat ik z’n temperatuur opnam. 40,2. Had hij corona? Was er iets anders met hem aan de hand? Ik nam wat bloed af en liet hem in een warm bed stoppen, deed een testje. Hij bleek gebeten te zijn door een herdershond, maar had geen hondsdolheid. Zijn wonden waren domweg ontstoken. Hij moest eerst genezen voordat hij kon worden uitgewisseld. Men was vergeten zijn zakken na te kijken en ik vond in de binnenzak van zijn uniform twee paspoorten: van een onbekende Oekraïense man en vrouw. Beiden mijn leeftijd. Vermoedelijk van twee boeren die hij had omgebracht. Wat wij uit de zakken van die Russen haalden…

Trouwens, ook uit de zakken van onze jongens kwamen de mooiste snuisterijen. Vooral de Russische Sturmanski-horloges werden op internet verkocht (vaak met het bloed er nog aan), en er was ook een jongen die een Russische generaal in zijn auto had gedood en die een Lunascope LS908 G met een waarde van pakweg zo’n 5000 euro om zijn pols bleek te hebben gehad. Iedereen in ons kampement was daar enthousiast over.

De Russische jongen vertelde me dat hij die paspoorten inderdaad uit een verlaten boerderij had gestolen. Waar de bewoners waren wist hij niet. Vermoedelijk gevlucht. De paspoorten waren het enige van waarde dat hij had gevonden. De rest was al meegenomen door zijn kornuiten.

‘’Vreemd verhaal! Wat wilde je met die paspoorten doen?’’ vroeg ik.

‘’Vluchten naar een vrij land,’’ zei hij.

Loog hij? Of iemand liegt of niet, maakt in een oorlog niet uit. Wie zijn leven kan redden door te liegen en niet liegt, is de held van de maden in zijn doodskist.

‘’Waarom wilde je vluchten?’’ vroeg ik. Hij talmde. Ik wees hem erop dat ik arts was en een geheimhoudingsplicht had. Hij zei: ‘’Ik ben biseksueel en joods. Dat is in Rusland geen goede combinatie.’’

‘’In Oekraïne ook niet zo, hoor. De acceptatie van LHBTQI-gemeenschap begint pas in de buurt van West-Duitsland, maar houdt in Polen alweer op.’’

Een kleine angstige oogopslag.

‘’Ik wil niet terug naar Rusland. Liever dood.’’

‘’Als je dood wil kan je beter terugkeren in het Russische leger. Ik vermoed dat acht van de tien mannen van je bataljon dood zijn. Behalve een moordmachine is jullie leger ook een uitstekende zelfmoordmachine. Heb je vreugde in het leven, dan verlies je die wel in jullie krijgsmacht, waar ze de gunst van de goden afsmeken door het brengen van levende offers die in het vuur worden gegooid.’’ Jonge mannen knikken niet, ze knakken. Alsof een onzichtbaar zwaard hun hoofd heeft afgehakt.

‘’Ik wil niet dood,’’ zei de geknakte en hij haalde diep adem om uit zijn binnenste een verhaal met een moraal op te diepen: ’’Ik verdien inderdaad straf. Ik heb een jongen van mijn eigen groep doodgeschoten, omdat hij mij de dag ervoor had verkracht en ik zag dat hij die vrouw verkrachtte waarvan jij het paspoort hebt. ‘’Help me”, riep die vrouw, ‘’hij heeft mijn man ook al doodgeschoten”. Toen schoot mijn verkrachter haar dood en toen ik hem.’’

‘’Heeft iemand je gezien?’’

‘’Nee…’’

‘’Wat heb je met het lijk gedaan?’’

‘’Een schop gegeven.’’

‘’Kunnen ze erachter komen dat jij je collega hebt gedood?’’

‘’Ik heb het huis in brand gestoken. Ik was alleen.’’

Ik haalde mijn schouders op en keek hem aan.

Iedere soldaat die door ons werd ondervraagd zette de waarheid altijd onhandig in elkaar. Maar in welk levensdrama klopt de logica wel?

‘’Waarom heb je paspoorten gestolen van mensen die twaalf jaar ouder zijn dan jij? Dacht je dat je daarmee echt naar het buitenland kon?’’

‘’Het waren Oekraïners. Ik heb nog niet gekeken hoe oud ze waren. Ik wilde het land zo snel mogelijk uit.’’

‘’Weet je zeker dat jij ze niet hebt omgebracht?’’

‘’Ik zweer van niet.’’ En hij begon weer te huilen. Warme tranen, want hij had koorts.

Bij de spullen die nog niet waren geregistreerd vond ik nog een totaal doorbloed paspoort en een ingedrukt identiteitskaartje van een negentienjarige jongen die was omgekomen. Een knaap uit de buurt van Lviv. Een mooie Oekraïner. Grappig: ik had de nieuwe identiteit in mijn hand voor mijn gewonde LHBTQi-er. Met een nieuwe identiteit zou hij wel weg weten. Ik wist waarover ik sprak.

Leave a comment

Subscribe now

Share